فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در چند دهه اخیر، در واکنش به خصوصی­سازی، امنیتی­سازی، اسلامی­سازی و افزایش کنترل در فضاهای عمومی شهری در بستر شهری تهران، مقاومت­های فضایی بسیاری صورت گرفته است. این­ها عمدتاً برآیند کنشگری گروه‌های به حاشیه رانده‌شده در فرآیند تولید فضا بوده­اند. بازتاب فضایی این مقاومت­های فضایی در شهر تهران به‌گونه­ای بوده است که به‌شیوه­ای مقطعی و ناپایدار، نظم فضایی حاکم بر شهر تهران را به چالش کشیده و تغییر در سازمان فضایی شهر را به این جدل­ها و تناقضات فضایی پیوند زده است. این پژوهش ازطریق مفهوم فضاهای نوظهور به‌دنبال تبیین نظری این مقاومت­های فضایی و شناخت مناسبات حاکم بر آن­ها است. ابتدا به‌شیوۀ تجربی، توزیع فضایی فضاهای نوظهور شناسایی و باتوجه به شکل و مناسبات حاکم بر آن­ها دسته­بندی شد. سپس با استفاده از ماتریس انتخاب، مشاهدات میدانی و مصاحبه با نخبگان، سه گونه فضایی انتخاب شد. داده­های جمع‌آوری‌شده ازطریق نظریه زمینه­ای درقالب فرآیندهای کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل شدند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده­ها نشان داد که مقاومت فضایی مقوله‌ هسته­ای فضاهای نوظهور را تشکیل می­دهد. کنشگران شهری ازطریق تاکتیک­های زندگی روزمره به مقاومت فضایی می­پردازند و از این طریق به‌دنبال فضایی­سازی نیازها و خواسته­های خود درتقابل با نظم فضایی قدرت و فضاهای برساخته آن، به مناسب­سازی فضا مشغول می‌شوند. فضاهای نوظهور برآیند این مقاومت­های فضایی است که مناسبات سرمایه­دارانه و انضباطی در آن درمقایسه با فضاهای دیگر کمتر است.