مدرنیزاسیون و شیوع بیماری‌های عفونی نوپدید: بررسی عوامل زیربنایی ظهور و همه‌گیری کووید-19 و تداوم آن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جمعیت شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار جمعیت شناسی، موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران

doi
10.22054/qjss.2021.54255.2285
چکیده

هدف از این تحقیق، بررسی مهم‌ترین عوامل ظهور و همه‌گیری بیماری‌های عفونی نوپدید همچون کووید-19 و ارتباط آن‌ها با مدرنیزاسیون و جهانی‌شدن بر اساس مفاهیم ارائه‌شده در دیدگاه جامعه‌شناسی جامعه مخاطره‌آمیز ایرلیش بک و دیدگاه جمعیت‌شناختی گذار سلامتی است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر اسناد موجود است. بر اساس یافته‌های این تحقیق، مهم‌ترین دلیل ظهور بیماری‌های عفونی نوپدید، تغییرات زیست‌محیطی (تغییرات آب و هوایی و گرمایش زمین و جنگل‌زدایی) است که به مداخلات انسان در طبیعت مربوط است. شهرنشینی، ازدحام در شهرها و آلودگی هوا، افزایش مهاجرت و رشد تحرکات مکانی از مهم‌ترین عوامل همه‌گیری و جهانگیر شدن بیماری‌هایی همچون کووید-19 است. همه این علل و عوامل با مدرنیزاسیون، جهانی‌شدن و مخاطرات ناشی از آن در ارتباط است. از سوی دیگر، نابرابری‌های اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و جغرافیایی نیز نقش مهمی در تداوم حضور اپیدمی کووید-19 در درون و بین کشورها به‌ویژه در کشورهای با درآمد متوسط مانند ایران دارد. این نابرابری‌ها به‌ویژه پس از کشف واکسن نمود بیشتری داشته است؛ بنابراین ظهور، شیوع جهانی و تفاوت‌های بین کشورها در این زمینه با استفاده از دیدگاه‌های جامعه مخاطره‌آمیز و گذار سلامت، قابل توضیح و تبیین است.