پذیرش کشت کینوا در ایران
نویسندگان
1 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
2 عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
3 عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
4 عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
5 عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
6 دانشیار مرکز ملی تحقیقات شوری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران.
7 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران.
8 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران.
9 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران.
10 پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.
11 کارشناس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
12 کارشناس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران.
doi
10.22034/iaeej.2025.490034.1833چکیده
تغییرات آب و هوایی، کمبود آب، افزایش شوری، سوءتغذیه و مشکلات مزمن رژیم غذایی، از چالشهای اصلی برای کشاورزی پایدار و امنیت غذایی جهان هستند. کینوا به دلایلی مانند سازگاری با تنشهای محیطی، تابآوری اقلیمی و ارزشهای غذایی بالا، میتواند بهعنوان یک گیاه ایدهآل جهت امنیت غذایی به الگوی کشت وارد شود. پژوهش حاضر که از نوع پیمایش است با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر پذیرش کشت کینوا در ایران انجام شد. از پرسشنامه محقق ساخت، بهعنوان ابزار پژوهش جهت جمعآوری داده استفاده گردید. روایی صوری پرسشنامه با استفاده از پانل متخصصین مورد تأیید قرار گرفت و پایایی آن با روش آلفای کرونباخ (0/66- 0/89) محاسبه شد. دادههای مورد نیاز، از دو گروه کینواکاران و کشاورزان غیرکینواکار جمعاً 187 کشاورز در شش استان کشور جمعآوری گردید. دادهها بهوسیله نرمافزار SPSS29 مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت و برای ترسیم نمودارها از نرمافزارهای Word2019 و Exel2019 استفاده شد. نتایج نشان داد که حدود 31 درصد کشاورزان مورد مطالعه اصلاً با «کینوا» آشنا نیستند. حدود 67 درصد افرادی که با کشت کینوا آشنا هستند، کشت کینوا را پذیرفتهاند. فاصله بین آشنایی با کینوا و پذیرش آن، بهطور متوسط حدود یک سال و دو ماه است. در بین مؤلفههای نوآوری کینوا، «آزمونپذیری» قویترین ویژگی و «سادگی» و «قابلیت مشاهده نتایج»، ضعیفترین ویژگیهای کینوا ست. بر اساس نتایج آمار استنباطی، پذیرندگان کینوا، کشاورزانی مسنتر، دارای تحصیلات بالاتر، بُعد خانوار بزرگتر، سابقه آشنایی بیشتر با کینوا، دانش بیشتر درخصوص زراعت کینوا و بازاریابی و فرآوری کینوا، منابع کسب دانش بیشتر، میزان اعتماد بیشتر، اراضی بزرگتر و وضعیت اقتصادی بهتر میباشند و همچنین بین پذیرش کشت کینوا و محل سکونت (خارج از روستا) رابطه معنیدار وجود دارد. بر اساس یافتههای پژوهش، طراحی دورههای آموزش انبوهی، تمرکز بر مزرعه نمایشی کینوا، توصیه میگردد. تمرکز بر افراد تحصیلکرده و دارای مالکیت بیشتر و تمکن مالی بهتر، بهعنوان گروه هدف از دیگر پیشنهادها میباشد.
