فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گلستان سعدی، یکی از برجسته‌ترین آثار نثر فارسی است که از دیرباز مورد توجه بوده و شرح‌های گوناگونی بر آن نوشته شده‌است. حوزۀ تحقیق این مقاله پنج شرح از عبدالعظیم قریب، محمدجواد مشکور، محمد خزائلی، خلیل خطیب‌رهبر وغلامحسین یوسفی است. علت انتخاب این شرح‌ها تخصص مؤلفان، بازۀ زمانی و اشتهار آنها است. شناسایی شیوه و تفاوت کار شارحان در مواجهه با متن گلستان هدف اصلی این مقاله است. نویسندگان مقاله کوشیده‌اند تا این شیوه‌ها را در قالب رویکردهایی طبقه‌بندی کنند و ذیل هر رویکرد کیفیت کار هر شارح را به روش توصیفی ـ تحلیلی بیان نمایند. در راستای مستند کردن یافته‌ها به‌طور نمونه نتایج مطالعۀ آماری فراوانی هر رویکرد در شیوۀ کار هر شارح در باب چهارم و ده حکایت نخست باب پنجم گلستان آورده شده تا امکان مقایسه و ارزیابی آثار فراهم شود. از کنار هم نهادن دست‌آوردها این نتیجه حاصل می‌شود که شرح‌نویسی بر گلستان در سدۀ اخیر بیش از هرچیز تحت تأثیر گفتمان‌های غالب و ضرورت‌های زمانی مثل نهضت‌های علمی و رویکردهای اجتماعی، نیاز مخاطبان و جامعۀ هدف اعم از متخصصان، دانشگاهیان و عامۀ مردم و زمینۀ مطالعاتی و علاقه‌مندی شارحان بوده است. شارحان به مرور زمان، جنبه‌های پژوهشی جدیدی را به کار خود افزوده‌ و با رویکردهایی نو یا تکامل‌یافته‌تر با متن برخورد کرده‌اند.