مقایسه اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و ذهنآگاهی بر کیفیت خواب و تواناییهای شناختی زنان مبتلا به بیخوابی
نویسندگان
1 گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 گروه روانشناسی سلامت، واحد تهران مرکزی، دانشگاهآزاداسلامی، تهران، ایران
3 گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 گروهروانشناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22054/jcps.2023.64561.2666چکیده
پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان بیخوابی مبتنی بر ذهنآگاهی و شناختی-رفتاری بر کیفیت خواب و تواناییهای شناختی زنان مبتلا به بیخوابی انجام شد. این پژوهش نیمهآزمایشی از نوع پیشآزمون- پسآزمون با گروه کنترل و پیگیری سهماهه بود. جامعه آماری پژوهش زنان با اختلال بیخوابی بودند که در سال 1399 به مرکز مشاوره یکی از دانشگاههای تهران مراجعه کرده بودند و از میان آنها تعداد 63 نفر به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل (هر گروه 21نفر) جای داده شدند. هر دو گروه آزمایش به طور جداگانه در طی 8 جلسه، هفتهای یک جلسهی 45 تا 60 دقیقهای و به صورت انفرادی، تحت درمان قرار گرفتند. گروه کنترل هیچ مداخلهای دریافت نکرد. پرسشنامه کیفیت خواب و تواناییهای شناختی پیش از آغاز درمان، پایان جلسات درمان و 3ماه بعد به صورت انفرادی اجرا شد. دادهها با روش تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد هر دو درمان بیخوابی مبتنی بر ذهنآگاهی و شناختی-رفتاری بر کیفیت خواب و تواناییهای شناختی زنان مبتلا به بیخوابی تأثیرگذار بود. بین دو گروه در اثرگذاری تفاوت معناداری وجود نداشت. همچنین تفاوت بین پسآزمون و پیگیری معنادار نبود. نتیجهگیری: درمان بیخوابی مبتنی بر ذهنآگاهی و شناختی-رفتاری با کاهش برانگیختگی فیزیولوژیکی و نشخوار فکری، افزایش توجه و تمرکز میتوانند کیفیت خواب و تواناییهای شناختی را بهبود بخشند. بنابراین کاربرد دو روش درمان برای کاهش مشکلات زنان مبتلا به بیخوابی پیشنهاد میشود.
