فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر به دنبال آن است که با تابیدن نوری به زوایای تاریخ جنسیت در جامعه ایرانی، به تصویر دقیق‍تری از «وضعیت زنان و خانواده در دوران قاجار» دست یابد. مطالعه حاضر بر اساس تحلیل مضامین موجود در منابع و اسناد تاریخی انجام‌گرفته است. در این راستا، مجموعه‍ای از سفرنامه ها، خاطرات، نشریات و اسناد تاریخی، مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفتند. یافته های این پژوهش نشان داد که زنان در عصر قاجار، از کمترین حقوق اجتماعی برخوردار بودند. آن‌ها نه اختیاری برای ازدواج داشتند و نه توانی برای طلاق؛ نه آمدنشان به خانه شوهر با اراده خویشتن بود و نه رفتنشان به تصمیم خویش. همه زنان را در خیابان به یک‌شکل کرده بودند؛ همگی چادربه‌سر و روبنده به‌صورت داشتند. نه انتخاب پوشش در بیرون خانه به اختیار آن‌ها بود و نه کار و کوشش در درون خانه امانشان می‍داد. بردن نامشان ممنوع بود و «ضعیفه» خطابشان می‍کردند. نه نامی از آن‌ها برده می‍شد و نه مقامی به آن‌ها سپرده می‍شد. بیشتر، کالای جنسی بودند در دست مردان و بستری برای تولید فرزندان. گویی شهروندانی درجه دوم بودند در تاریخ ایران. در کودکی ازدواج می‍کردند و در جوانی پیر می‍شدند. هنوز کودکی نکرده، مادر می‍شدند و هنوز جوانی را ندیده، فرتوت می‍شدند. عمرشان کوتاه بود و بختشان سیاه. به‌واقع دوره قاجار بر وفق زنان نبود؛ عصر، عصر پدرسالاری بود و سلطه مردانه، همه عرصه های زندگی آنان را درنوردیده بود.