روابط حرفهای کنشگران نظام ترویج کشاورزی در حوزه برنامهریزی و سیاستگذاری
نویسندگان
1 استادیار مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
2 استاد ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/iaeej.2025.489371.1832چکیده
هدف از این مطالعه، بررسی سطح روابط حرفهای میان کنشگران نهادیِ فعال یا برخوردار از ظرفیت کنشگری برای استقرار یک نظام ترویج کشاورزیِ تکثرگرا در زیربخش برنامهریزی و سیاستگذاری برنامهها بوده است. از اینرو، پژوهش حاضر در شمار مطالعات کاربردیِ تصمیمگرا قرار میگیرد که به شکل غیرآزمایشی و با استفاده از رویکرد آمیخته، بررسی موقعیتیِ مسئلهمند در حوزه مدیریت کلان نظام ترویج کشاورزی در کشور را با رویکردی اصلاحگرایانه در ابعاد ساختاری ـ کارکردی مد نظر قرار داده است. طرح تحقیق انجامشده نیز ترکیبی و بر کاربرد مصاحبههای باز و نیمهساختارمند در فاز کیفی و استفاده از یک نسخه پرسشنامه محققساخته در پیمایش مرحله کمّی مبتنی بوده است. دادههای فاز کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوا و در فاز کمّی با استفاده از تکنیک تحلیل شبکههای اجتماعی با بهرهگیری از نرمافزار UCINET تجزیه و تحلیل شد. بر اساس نتایج بخش کیفی، کنشگران نهادیِ مرتبط با کارویژههای مورد انتظار از یک نظام ترویج کشاورزیِ تکثرگرا در قالب ۲۱ طبقه نهادیِ مجزا شناسایی و دستهبندی شدند. در بخش کمّی، یافتهها از ضعف شدید تعاملات حرفهای میان کنشگران نهادی در حوزه برنامهریزی و سیاستگذاری برای تقریر برنامههای نظام ترویج کشاورزی در کشور حکایت داشت؛ چنانکه تنها ۲۴ درصد از تعاملات حرفهایِ امکانپذیر در شبکه اجتماعیِ مورد بررسی، آن هم با محوریت و مرکزیت «کارگزاریهای ترویج دولتیِ زیرمجموعه وزارت جهاد کشاورزی»، در میدان عمل مشاهده شد. در همین رابطه، آسیبشناسیِ علمی وضعیت موجود، بهرهگیری از ظرفیتهای قانونی برای تقویت تعاملات حرفهای و همچنین جانمایی و بازتعریف نقش اولویتدار هر یک از کنشگران شناساییشده، بر پایه نگاشت نهادی، برای به میدان آوردن تمامی قابلیتهای موجود در مسیر دستیابی به تعالی نظام ترویج کشاورزی در کشور پیشنهاد میگردد.
