تحلیل مؤلفه‌های بوم‌سامانه کارآفرینی بر تاب‌آوری دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز از دیدگاه دانشجویان

نویسندگان

1 استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

2 استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

3 دانشیار بخش مهندسی بیوسیستم ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

4 دانش آموخته بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

5 دانشیار بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22034/iaeej.2025.487245.1828
چکیده

نبود بازار کار مناسب برای دانـش‌آموختگان دانشگاهی از چالش‌های بسیار مهـم آمـوزش عـالی است که باعث عدم انگیزه دانشجویان به ادامه تحصیل می‌شود. امروزه، وظایف جدید و مهمی برای دانشگاه‌ها به‌ویژه دانشکده‌های کشاورزی تعریـف شـده است تا بتوانند تاب‌آوری خود را در برابر این‌گونه چالش‌ها حفظ کنند. هدف از پژوهش حاضر شناسایی سازه‌های مؤثر بر ارتقای تاب‌آوری دانشکده‌های کشاورزی است که خود نیازمند شبکه‌ای از عوامل و عناصر مختلف در قالب شبکه‌ای تحت عنوان "بوم‌سامانه کارآفرینی" است. این پژوهش کمّی از نوع توصیفی، با بهره‌گیری از فن پیمایش و نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای چندمرحله‌ای، در بین 400 دانشجو از تمام رشته‌های دانشکده کشاورزی (مرحله اول نمونه‌گیری طبقه‌ای) در هر سه مقطع کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری (مرحله دوم نمونه‌گیری طبقه‌ای)، انجام شده است (N=1452). برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه محقق‌ساخته در راستای سنجش تمامی متغیرهای مدل مفهومی پژوهش، استفاده شد. روایی پرسشنامه توسط اساتید متخصص در حوزه کارآفرینی در بخش‌های ترویج و آموزش کشاورزی و بیوسیستم دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز تأیید شد. پایایی آن نیز از طریق انجام مطالعه راهنما در خارج از نمونه اصلی و محاسبه ضرایب آلفای کرونباخ متغیرهای پژوهش (0/718 تا 0/807)، انجام گرفت. به‌منظور تحلیل داده‌ها و اجرای مدل علّی از روش تحلیل مسیر و نرم‌افزارهایAMOS24  و  SPSS26بهره گرفته شد. یافته‌های تحلیل مسیر نشان داد که متغیر بوم‌سامانه کارآفرینی تأثیر مستقیم، مثبت و معنی‌داری بر تاب‌آوری دانشکده کشاورزی داشته و ایجاد بوم‌سامانه کارآفرینی در افزایش تاب‌آوری دانشکده کشاورزی تأثیرگذار است. همچنین، متغیر بوم‌سامانه کارآفرینی از طریق تأثیر بر متغیرهای فضای شبکه‌سازی درونی و بیرونی و یکپارچگی دانش درون‌سازمانی، اثر غیرمستقیم و مثبت نیز بر تاب‌آوری دانشکده کشاورزی دارد. ایجاد دانشگاهی که در آن تأکید بر ترویج کارآفرینی توأم با نوآوری باشد، از ضروریات عصر حاضر است؛ بنابراین، با ایجاد بستر مناسب بوم‌سامانه کارآفرینی، قادر خواهد بود به تربیت نوآوران خلاق پرداخته و برای تبدیل شدن به دانشگاه نسل سوم گام‌های اساسی بردارد. در این راستا، توصیه می‌شود تا مدیران ارشد دانشکده کشاورزی به بازنگری خط‌مشی‌ها و راهبردهای مربوط به ایجاد زیرساخت‌های لازم برای برقراری ارتباط و شبکه‌سازی بین دانشجویان، اساتید، دانش‌آموختگان و کارآفرینان، برای توسعه و شتاب‌بخشیدن به کارآفرینی، اقدام کنند تا انگیزه‌ ثروت‌آفرینی در آن‌ها افزایش یابد.