تحلیل اثر معیشتهای حامی محیطزیست بر پایداری تالاب بینالمللی کانیبرازان: نقش تعدیلگری سرمایههای معیشتی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.22034/iaeej.2025.508953.1851چکیده
تالاب بینالمللی کانیبرازان بهعنوان اولین سایت پرندهنگری کشور و پناهگاه حیاتوحش در لیست مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد. از سال ۱۳۹۵ در راستای پایداری این تالاب، پروژههای معیشتی با هدف کاهش اتکا به کشاورزی و ارتقای معیشت روستاییان با همکاری برنامه عمران سازمان ملل و تسهیلات جهانی محیط زیست اجرا شده است. بدین منظور، پژوهش حاضر با هدف تحلیل اثر معیشتهای حامی محیط زیست بر پایداری تالاب بینالمللی کانیبرازان در استان آذربایجان غربی انجام گرفت. این مطالعه یک پژوهش کاربردی است که به روش پیمایش انجام شده است. جامعه آماری ۱۶۰ نفر از مردم محلی بودند که در پروژههای تنوعبخشی به معیشتهای روستایی فعالیت داشتند. با استفاده از جدول کرجسی و مورگان و روش نمونهگیری طبقهای با انتساب متناسب، ۱۱۵ نفر از این افراد برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار سنجش پژوهش پرسشنامهای محققساخته بود که روایی و پایایی آن توسط پانل متخصصان و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ بررسی و تأیید شد. دادهها به روش کمی و با استفاده از آمارهای توصیفی و استنباطی در محیط نرمافزار SPSS26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. بر اساس نتایج، بین اقدامات مختلف معیشتهای حامی محیط زیست (به جز شرایط اجتماعی و فرهنگی) و سرمایههای معیشتی با پایداری تالاب رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. از بین اقدامات مختلف معیشتهای حامی محیط زیست، شبکهسازی و نهادسازی بیشترین سهم را در تبیین واریانس پایداری تالاب به خود اختصاص داد. نتایج همچنین بیانگر آن بود که سرمایههای معیشتی قادرند رابطه بین معیشتهای حامی محیط زیست و پایداری تالاب را در جهت مثبت تعدیل کنند. بر این اساس پیشنهاد میشود تا به موازات پرداختن به اقدامات مرتبط با معیشتهای حامی محیط زیست، بهبود و ارتقای معیشتهای پنجگانه مردم محلی نیز در دستور کار مسؤولان و دستاندرکاران مربوط قرار گیرد.
