فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گرمایش جهانی و انتشار فزاینده گازهای گلخانه‎ای موجب افزایش فراوانی و شدت پدیده‌های حدی اقلیمی شده است. پیش‌بینی می‌شود که اثرات نامطلوب تغییر اقلیم در مناطق خشک و نیمه‌خشک همچون کشور ایران افزایش یافته و تاب‌آوری بخش کشاورزی و خانوارهای روستایی نیز کاهش یابد. بررسی میزان تاب‌آوری کشاورزی و روستایی ایران بر اساس مولفه‌های اقلیمی، جمعیت‌شناختی، تولیدی، اقتصادی، زیرساختی و محیط‌زیستی نشان می‌دهد که در حال حاضر، تاب‌آوری بسیاری از استان‌ها در برابر تغییر اقلیم در سطح متوسط، کم یا بسیار کم است. بنابراین، نظام حکمرانی اقلیمی می‌بایست با هدف ارتقای سازگاری و تاب‌آوری ساکنان مناطق روستایی و بخش کشاورزی در برابر تغییر اقلیم، طرح‌ریزی و اجرا گردد. بررسی‌ها نشان‌ می‌دهد که تلاش‌ها برای مدیریت بخش انرژی چندان اثربخش نبوده است و علی‌رغم تأکید بر اصول مدیریت پایدار و یکپارچه منابع، حکمرانی آب نیز با شکست مواجه شده است. این امر مسئولیت نظام ترویج کشاورزی برای ارتقای سازگاری بخش کشاورزی و مردم روستایی با بحران کم‌آبی و تغییر اقلیم را به میزان فزاینده‌ای افزایش می‌دهد. یافته‌های حاصل از انجام مطالعه کیفی و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 11 تن از کارشناسان و مدیران بخش ترویج و آموزش کشاورزی ایران که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند، نشان می‌دهد که با در نظر گرفتن سه مولفه؛ 1) شفاف‌سازی و اشاعه اطلاعات فنی، مدیریتی و اقتصادی، 2) توسعه ظرفیت‌ها و مهارت‌های نرم و 3) تسهیل و اجرای سیاست‌ها و راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم، عملکرد نظام نوین ترویج کشاورزی در راستای ارتقای تاب‌آوری بخش کشاورزی و خانوارهای روستایی در سطح متوسط بوده است؛ این نهاد از پتانسیل مناسبی برای هموارسازی مسیر حکمرانی اقلیمی نرم برخوردار است. با این حال، شرایط پیچیده و در حال تغییر کنونی، نیل به نظام ترویج کشاورزی سازگارتر با تغییر اقلیم و همیشه فراگیر را ضروری می‌نماید. دستیابی به این نظام مستلزم بهبود ساختار نظام ترویج، تقویت کارکرد اجتماعی، تولید و توسعه مشارکتی دانش و فناوری و در نهایت تمرکز بر تقاضا محوری است.