سناریوهای مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی؛ مورد مطالعه: حوضه کرخهعلیا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
2 استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
3 دانشیار گروه توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.
4 دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22034/iaeej.2025.226315چکیده
منابع آب از زیرسیستمهای متعددی تشکیل شده است. این زیرسیستمها همواره در حال تحولاند و بدون شک، این تغییرات در آینده نیز ادامه خواهد داشت و وضعیت منابع آب را تحت تأثیر قرار خواهند داد. بنابراین مدیریتی میتواند در این سیستم موفق باشد که به ابعاد مختلف و نیز تأثیرات آنها توجه همزمان داشته باشد. در این راستا، آیندهنگاری این امکان را میدهد تا جنبههای مختلف مسائل ارزیابی گردد و ارتباط بین تمام ابعاد سیستم را همزمان مورد تحلیل قرار دهد. در این راستا، این پژوهش بر آن است که با رویکرد آیندهنگاری و با تأکید بر مسائل اجتماعی و انسانی، نگاهی نو به مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی داشته باشد. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات کاربردی و مقطعی است که از تکنیکهای آیندهنگاری از جمله تحلیل پیشرانها و سناریونویسی برای بررسی هدف، استفاده کرده است، به همین دلیل از نوع تحقیقات آیندهگرا و هنجاری محسوب میشود. جامعه آماری این پژوهش شامل کارشناسان مدیریت منابع آب در بخش کشاورزی، در منطقه مورد مطالعه میباشد. نتایج این پژوهش نشان داد که 9 سناریو پیش روی، منطقه مورد مطالعه وجود دارد که نیازمند برنامهریزی جدی برای انتخاب مطلوبترین سناریو است. در این راستا باید به حوزههای مهمی نظیر توسعه زیرساختها در جوامع روستایی، قیمتگذاری آب و توسعه مشاغل خرد و کوچک توجه ویژه شود تا فشار بر بخش کشاورزی کاهش یابد. همزمان باید به اجرای طرحهای آبخیزداری نیز توجه گردد. نتایج کلی این پژوهش نشان داد که تحقق مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی هیچگاه به صورت تکبعدی محقق نخواهد شد و لازم است تأثیرگذاری و تأثیرپذیری تمام زیر سیستمها به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد.
