تحلیل عوامل موثر بر مدیریت مشارکتی منابع آب کشاورزی در ایران؛ پژوهشی بر مبنای تحلیل محتوا

نویسندگان

1 استادیار، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2025.226271
چکیده

بدون شک، آب، محـور توسـعه کـشاورزی است؛ اما به ‌سبب بروز مسائل و مشکلات متعدد در زمینه مدیریت منابع آب، رویکردها به سمت مدیریت مشارکتی منابع آب سوق پیدا کرده و این موضوع به یک ضرورت تبدیل شده است. مدیریت مشارکتی متاثر از عوامل مختلفی است که موفقیت در این زمینه، مرهون شناخت دقیق این عوامل است که در پژوهش‌های مختلف نیز، از ابعاد گوناگون مورد بحث قرار گرفته است. بر این اساس، هدف کلی پژوهش حاضر که با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شده است، شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر مدیریت مشارکتی آب کشاورزی در ایران می‌باشد. در این راستا، در مرحله انتخاب منابع واجد شرایط برای انجام تحلیل محتوا (مقالات منتشر شده در مجلات علمی و کنگره‌های معتبر)، از پژوهش‌های منتشر‌شده فارسی در بازه زمانی سال‌های 1402-1381، در حوزه موضوع استفاده شد. بر اساس تحلیل محتوای 68 مقاله نهایی منتخب، در مجموع، تعداد پنج مقوله و 47 مفهوم در حوزه موضوع پژوهش شناسایی و استخراج شد. این عوامل در پنج دسته کلی "روانشناختی-اجتماعی"، "مالی-حمایتی"، "آموزشی-ترویجی"، "فنی-زیرساختی" و "سیاست‌گذاری-مدیریتی" دسته‌بندی شدند. در این بین، عامل روانشناختی-اجتماعی از نظر تعداد مفاهیم و میزان تکرار، در بالاترین رتبه قرار داشت.