مدل‌یابی موانع مؤثر بر کارکرد قوانین در حکمرانی خوب آب در ایران

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری توسعه کشاورزی دانشگاه تبریز، کارشناس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان ‌شرقی، آذربایجان شرقی، تبریز، ایران.

2 استادیار گروه ترویج و توسعه روستایی دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، تبریز، ایران.

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی، کارشناس ارشد مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی سازمان تات. تهران، ایران.

4 دانشیار گروه ترویج و توسعه روستایی دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، تبریز، ایران.

5 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد شناسایی و مبارزه با علف‌های هرز،کارشناس ارشد سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، تبریز، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2025.226326
چکیده

بررسی اسناد و قوانین برنامه‌های توسعه در کشور ایران نشان می‌دهد که در دهه‌های اخیر تأثیرگذارترین فعالیت‌ها در مورد آب‌های تجدیدپذیر توسط دولت‌ها و در بستر قوانین صورت پذیرفته است. هدف پژوهش حاضر، مدل‌یابی موانع مؤثر بر کارکرد قوانین در حکمرانی خوب آب در ایران می‌باشد. این مطالعه به لحاظ هدف، کاربردی و از منظر پارادایم پژوهش جزء تحقیقات کیفی با رویکرد اکتشافی محسوب می‌شود. برای دستیابی به هدف پژوهش از روش مدل‌سازی ساختاری-تفسیری استفاده شد. در این روش پس از شناسایی عوامل موثر و اساسی مرتبط با موضوع پژوهش و تعیین روابط بین این عوامل، راهکارهای دستیابی به حل مساله توسط این عوامل ارائه شد. جامعه آماری پژوهش شامل 14 نفر از خبرگان اجرایی و دانشگاهی حوزه آب در استان آذربایجان‌شرقی بودند. در شناسایی موانع مؤثر بر حکمرانی خوب آب در ایران به استناد مصاحبه‌های ابتدایی با صاحب‌نظران، کدهای اولیه به تعداد 46 مورد استخراج شده است. سپس کدهای ثانویه بر اساس جنس و ماهیت کدهای اولیه به تعداد 9 مؤلفه مانع تفکیک شدند. نتایج شناسایی موانع حکمرانی نشان داد که "به‌روز نبودن قوانین در رابطه با تغییرات اجتماعی" و "عدم جامعیت آیین‌نامه‌های اجرای قوانین با روح حاکم بر آن‌ها" و "سیاست‌زدگی در تصویب و اجرای قوانین"، سه مولفه تأثیرگذار و تأثیرپذیر و به عبارت بهتر، سه مانع عمده و مهم کارکرد قوانین در حکمرانی خوب آب در ایران هستند.