واکاوی سازه‌های موثر بر یازش رفتاری پژوهشگران کشاورزی پیرامون توسعه محصولات تراژن: کاربست نظریه رفتار برنامه‌ریزی شده

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

3 کارشناسی ارشد توسعه روستایی دانشگاه لرستان، کارشناس سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان، خرم‌آباد، ایران.

4 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2025.226329
چکیده

با رشد فزاینده جمعیت و تغییر الگوی مصرف، جامعه بشری با چالشی دوسویه بین تأمین امنیت غذایی و توسعه محصولات تراژن مواجه است. از یک سو منابع موجود پاسخگوی نیازهای غذایی آینده نیستند و از سوی دیگر، تولید محصولات تراژن ممکن است پیامدهای ناخواسته‌ای به همراه داشته باشد. پژوهشگران کشاورزی به‌عنوان یکی از منابع اطلاعاتی جامعه، نقش مهمی در شکل‌گیری نگرش عمومی نسبت به این محصولات دارند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی یازش (قصد) رفتاری آنان در قبال توسعه محصولات تراژن، بر اساس نظریه رفتار برنامه‌ریزی ‌شده انجام شد. جامعه آماری شامل محققان مراکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و کارشناسان جهاد کشاورزی کشور بود (1500=N) که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، 308 نفر به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه گردآوری و روایی آن با نظر پنل متخصصان (۶ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه لرستان) تأیید شد. پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (بیش از 0/7) مورد تأیید قرار گرفت. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار AMOS24 انجام شد. نتایج نشان داد که سه متغیر نگرش، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری درک‌شده، تأثیر معناداری بر یازش رفتاری پژوهشگران نسبت به توسعه محصولات تراژن دارند و در مجموع 71 درصد از واریانس این سازه را تبیین می‌کنند. بنابراین پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران حوزه کشاورزی با تمرکز بر تقویت نگرش مثبت، ارتقای هنجارهای ذهنی حمایتگر و افزایش احساس کنترل رفتاری درک‌شده، بستر مناسبی برای مشارکت آگاهانه و مؤثر بر پژوهشگران در مسیر توسعه علمی و مسئولانه محصولات تراژن فراهم آورند.