تحلیل الگوی فرایند تصمیم گندم کاران حوضه آبریز دریاچه ارومیه نسبت به پذیرش مدیریت تلفیقی آفت سن
نویسندگان
1 استادیار مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
doi
10.22034/iaeej.2025.226360چکیده
سن گندم با نام علمی Eurygaster integriceps از راسته ناجوربالان و خانوادهScutelleridae، از مهمترین آفات گندم محسوب میشود. هدف این پژوهش تحلیل الگوی فرایند تصمیم گندم کاران حوضه آبریز دریاچه ارومیه پیرامون پذیرش مدیریت تلفیقی آفت سن میباشد. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات کمی است که با روش پیمایش انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه گندمکاران حوضههای آبریز رودخانه های نازلوچای، روضهچای، شهرچای و باراندوزچای به تعداد 3000 نفر است. از این تعداد، یک نمونه 120 نفری به روش تصادفی دردسترس برای شرکت در پژوهش انتخاب شد. ابزار پژوهش پرسشنامه محققساخت بود که روایی آن توسط پنلی از متخصصان رشته های حشرهشناسی و ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه ارومیه تأیید شد. برای تحلیل داده ها از آزمون همبستگی و رگرسیون خطی با نرمافزار SPSS نسخه 26 استفاده شد. نتایج نشان داد که 75 درصد کشاورزان در مراحل اولیه فرایند تصمیم نوآوری (عدم آگاهی و آگاهی) قرار دارند و فقط 5/7 درصد از کشاورزان، مبارزه زیستی علیه آفت سن را در مزرعه خود اجرا و تصمیم به ادامه آن گرفتهاند. درجه پذیرش مبارزه زیستی علیه این آفت با عوامل نگرش کشاورزان به مدیریت تلفیقی آفت، میزان مراجعه آنها به مراکز خدمات جهاد کشاورزی و سمفروشیها، سطح سواد گندمکاران و فرزندان آنها و فاصله تا دریاچه ارومیه رابطه معناداری داشت. حدود 35 درصد از تغییرات درجه پذیرش مبارزه زیستی با سه عامل سطح تحصیلات گندمکاران، میزان مراجعه به مرکز خدمات جهاد کشاورزی و فاصله تا دریاچه ارومیه تبیین شد. علاوه بر این، حدود 55 درصد از کشاورزان در راستای مدیریت تلفیقی، ارقام زودرس و مقاوم به آفت سن گندم را در مزرعه خود انتخاب و بهکار گرفتهاند. در این زمینه، سایر کشاورزان در مراحل دانش، ترغیب و تصمیم قرار داشتند. متغیرهای تجربه زراعی، سن، تعداد فرزندان ساکن در روستا، میزان پیروی از هنجارهای نظام اجتماعی روستا و میزان جهان شهری بودن گندمکاران رابطه معناداری با درجه پذیرش ارقام مقاوم و زودرس داشتند. حدود 29 درصد از تغییرات درجه پذیرش این ارقام، توسط سه متغیر تعداد فرزندان ساکن در روستا، شبکه روابط خارج از روستا (با اثر منفی) و میزان پیروی از هنجارهای نظام اجتماعی روستا، تبیین شد. بر اساس یافتههای پژوهش پیشنهادهای سیاستگذاری و ترویجی برای گسترش مدیریت تلفیقی آفت سن ارائه شد.
