فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از منصه‌های ظهور اندیشه‌های شاعر و ساختار دستگاه معرفتی او، تصویرهای شعری است و از این جلوه‌گاه می‌توان مقیاس پیچیدگی ذهن و زبان او را با شاعران سبک‌های دیگر بررسی کرد. دانش سبک‌شناسی هم با دو مختصه‌ی بسامدگیری و قیاس می‌تواند سنجه‌ی مناسبی برای بررسی هندسه‌ی تصویرهای شعری باشد. پژوهش حاضر که به شیوه‌ی کمّی ـ آماری و با رویکرد سبک‌‌شناختی نوشته شده‌است، با بررسی ساختمان تصویرهای شعری یک‌یک بیت‌های دیوان هاتف اصفهانی می‌کوشد تا ضمن پرهیز از کلی‌گویی‌های رایج در خصوص شباهت شعر هاتف به شاعران سبک‌های پیشین، با ارائه‌ی آماری دقیق و روشن از میزان بهره‌گیری شاعر از هنرسازه‌های بیانی، سوای تعیین سطح و کیفیت ساختمان تصویرهای هاتف به لحاظ سادگی یا پیچیدگی‌، به قیاس هندسه‌ی تصویرهای شعری او با سازه‌ی تصویرهای شاعران سبک‌های پیش از او بپردازد. نتایج این جستار نشان می‌دهد که در بین قالب‌های شعری مختلف، پیچیده‌ترین ساختمان تصویرها از آن قصاید هاتف است. ساختمان تصویرهای غزل‌های او قدری پیچیده‌تر از هندسه‌ی تصویرهای شعری سبک خراسانی و نزدیک به هندسه‌ی تصویرهای شعر سعدی است. هندسه‌ی تصویرهای دیگر قالب‌های شعر هاتف، بسیار ساده‌ است و نه‌تنها تصاویر پیچیده ندارد، بلکه اساساً کم‌تصویر یا بدون تصویر است.