کاربردهای بلاغی طنز و شوخ طبعی در اشعار جلال بقایی نایینی

نویسندگان

1 اصفهان - خ پروین - خ آل خجند- خ شکیب اصفهانی- ک شهید مدنی - پ 18 - مجتمع ایران زمین 5- واحد 6

doi
10.30473/prl.2025.73502.2152
چکیده

جلال بقایی نایینی یکی از شاعران کلاسیک معاصر است که عمده شهرتش را مدیون قطعه های طنزآمیزش است. او با طبع وقاد و روحیه ظریف خود ، در پی آن است تا با شرایط خفقان و سانسور جامعه ایران در پیش از انقلاب، به مبارزه برخیزد. از این روی به شکلی رندانه و هنرمندانه ، طنز و بلاغت آن را در خدمت اصلاح جامعه ی زمانه ی خود در می آورد. حکومت و نهادهای وابسته به آن و نیز جنبه های مختلف جامعه و زندگی را به نقد می کشد و با تیغ برنده ی طنز بر آن است تا سکوت را بشکند و دردها و نابسامانی ها را فریاد بزند. این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی و استفاده از منابع کتابخانه ای نگاشته شده و در پی آن است تا به این سوال پاسخ دهد که رمز ماندگاری اشعار سنتی بقایی در زمانه ای که چندان گرایشی به شعر کلاسیک وجود ندارد در چیست ؟ از مجموع بررسی های صورت گرفته می توان گفت که آنچه در این اشعار باعث تلطیف و تهییج مخاطب می شود شگردهای بلاغی و خاص بقایی است که اوج آن را علاوه بر روحیه طناز و شوخ طبع او ، باید در استفاده درست و به جا از عوامل زبانی و بیانی در قالب حکایت و تمثیل، تشبیه و استعاره های بدیع و بلیغ، پاسخ های رندانه و بلاغی، تاثیر گرفتن از وقایع و تجربه های زیسته ی خود و نیز توجه به زبان و فرهنگ مردم دانست.