فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برخی از شاعران زبان فارسی، تمایل بیشتری به آرایش کلام و پیچیده گویی داشته‌اند. در این میان، خاقانی شروانی را سرآمد این گروه از شاعران دانسته‌اند. رویکرد زیاد خاقانی به ایراد معانی تازه و ابداع تصاویر دور از ذهن، و همچنین علاقه به پیچیده‌گویی، موجب شده تا در مواردی نقص‌ها و سستی‌هایی وارد کلامش‌گردد. پژوهش حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی انجام‌گرفته، درپی پاسخ بدین پرسش است که آیا این لغزش‌ها و سهوها در پیچیدگی کلام خاقانی تأثیر گذار بوده است؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد، شاعر گاه بدون ذکر وجه‌شبه، تناسباتی را میان برخی عناصر مطرح کرده، که توجیه شباهت و یافتن وجه تناسب میان آن‌ها، بسیار دور از ذهن و غیر قابل توجیه به نظر می‌رسد. حتی در مواردی این تناسبات ادعا شده، می‌تواند مفهومی مخالف با مقصود شاعر را به مخاطب القا کند. همچنین ترکیب ها و تعبیراتی که در برخی موارد ابداع کرده، با معیارهای فصاحت و نحو زبان مطابقت ندارد. افزون بر این، تراکم تصاویر و مضامین در محور افقی ابیات، در مواردی موجب شده تا ارتباطات و تناسباتی که ادعا کرده، در یک دیگر تداخل و تزاحم ایجاد کنند. همة این موارد در پیچیدگی و ابهام کلام شاعر تأثیرگذار بوده است.