شناسایی موانع پیشروی نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2 مدیر کل دفتر ترویج دانش و فناوری کشاورزی مؤسسه آموزش و ترویج. تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری ترویج کشاورزی پایدار دانشگاه زنجان، زنجان، ایران و کارشناس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سنندج، ایران.
4 استاد گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی دانشگاه زنجان، ایران.
doi
10.22034/iaeej.2025.442244.1788چکیده
یکی از پدیدههای رو به ظهور و در حال تکامل، نظام ترویج تکثرگرا است. با وجود برخورداری این نظام از مزایای همچون تلفیق منابع محدود، کاهش رقابت ناسالم، افزایش سطح پوشش خدمات ترویجی، حذف خدمات زائد و غیره، شواهد حاکی از آن است که پیادهسازی این نظام در کشور با مسائل و چالشهای پرشماری مواجه است. با توجه به اهمیت مسئله، این پژوهش با هدف «شناسایی موانع پیشروی نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران» انجام گرفت. مشارکتکنندگان در این پژوهش شامل خبرگان و مطلعان کلیدی اعم از اعضای هیئتعلمی دانشگاهها، اعضای هیئتعلمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مدیران هماهنگی ترویج کشاورزی استانی و کنشگران بخش خصوصی و غیردولتی بودند که به روش نمونهگیری هدفمند از نوع گلوله برفی تعداد 15 نفر از آنها انتخاب شدند. برای جمعآوری دادهها از تکنیک مصاحبههای عمیق و نیمه ساختارمند استفاده شد و تحلیل و تفسیر دادهها با بهرهگیری از روش کدگذاری اشتراس و کوربین انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که مهمترین موانع پیشروی نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران در قالب 12 طبقه موانع مربوط به روش و رهیافتهای ترویجی، موانع زیرساختی-پشتیبانی، موانع مالی، موانع مربوط به بخش تحقیقات و دانشگاه، موانع ساختاری ترویج، موانع مدیریتی، موانع مربوط به مخاطبان، موانع مربوط به محتوا (مدیریت دانش)، موانع شناختی، موانع قانونی و سیاستگذاری، موانع آموزشی– مهارتی و موانع نهادی (کنشگران) دستهبندی شدند. در مجموع، بهمنظور پیادهسازی نظام ترویج تکثرگرا در وهله نخست بایستی ضمن تغییر ساختار ترویج، موانع شناختی دستاندرکاران این حوزه در بحث تکثرگرایی تغییر یابد تا در مراحل بعدی با رفع موانع مدیریتی، مالی، قانونی و سیاستگذاری، آموزشی-مهارتی و غیره، مسیر اجرای رویکرد تکثرگرایی در ترویج هموار گردد. نتایج این پژوهش میتواند در برونرفت نظام ترویج دولتی فعلی از نارسائیها و خلأهای کنونی و همچنین در استقرار و پیادهسازی هرچه بهتر نظام ترویج تکثرگرا مؤثر واقع شود.
