تحلیل رفتارهای کشاورزان حوضه کرخه‌علیا در حفاظت از منابع آب با استفاده از الگوی انگیزش حفاظت

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

2 دانش‌آموخته دکتری توسعه کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

3 دانشجوی دکتری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2024.469915.1811
چکیده

اهمیت مدیریت پایدار منابع آبی در ایران با وجود اقلیم خشک و متعدد بودن عوامل انسانی دخیل در کاهش این منابع، نمود بیش‏تری پیدا کرده است. رسیدن به مدیریت پایدار منابع آب، علاوه بر اقدامات فنی وفعال‌های سازه­ای، نیازمند به‏کار­گیری رویکردها و راه‏کارهای روان‏شناختی و توجّه به رفتارهای بهره ‏برداران در زمینه مصرف آب است؛ لذا تحقیق حاضر با استفاده از مدل انگیزشی حفاظت به تحلیل رفتارهای حفاظتی کشاورزان گندم‌کار آبی حوضه کرخه‌علیا در مدیریت مصرف منابع آب کشاورزی پرداخته است. جامعه‌ آماری 13432 نفر از کشاورزان این حوضه بودند و حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان 374 نفر و با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌‌ای چندمرحله‌ای، تعیین شد. داده‏ها از طریق پرسشنامه گردآوری شدند که روایی آن از طریق پانل کارشناسان مرتبط و پایایی از طریق آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفت و از دو نرم‏افزار 22SPSS و SmartPLS4 برای تحلیل داده‌ها استفاده شد. نتایج حاصل از برآورد مدل ساختاری نشان داد که " آسیب‌پذیری درک شده، شدت درک شده، خودکارآمدی و هزینه پاسخ " بر رفتار حفاظتی کشاورزان اثرگذار بوده‌ و جمعاً قادرند 87/5 درصد از واریانس رفتار حفاظتی کشاورزان در مصرف آب را تبیین کنند. متغیرهای " آسیب‌پذیری درک شده و شدت درک شده " بیش‏ترین تأثیرگذاری را داشته‌اند. برگزاری نمایشگاه ‏های سالانه، پخش فیلم‏های مستند، ارائه آمار کاهش منابع آب به کشاورزان، استفاده از پتانسیل فضای مجازی و گروه‏های اجتماعی با عضویت کشاورزان، تهیه ویدیوهای آموزشی و حمایت‌های یارانه‏های در خصوص کشت محصولات کم‏آبر از پیشنهادهای این تحقیق در جهت انجام رفتارهای حفاظتی توسط کشاورزان است.