فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عموم پژوهشگران یکی بود و یکی نبود (1300) محمدعلی جمال­زاده (1270-1276) را نخستین مجموعه داستان فارسی فرض کرده­اند. برخی نیز سال 1301 را نقطۀ تحول ادبیات در هر سه حوزۀ شعر، داستان و نمایش دانسته­اند با آثاری چون «افسانۀ» نیما یوشیج، مجموعۀ داستان کوتاه یکی بود و یکی نبود جمال­زاده، رمان تهران مخوف مشفق کاظمی و نیز نمایش­نامۀ جعفرخان از فرنگ آمده حسن مقدم. در این مقاله با رد اهمیت ویژۀ این سال، زنده به گور (1309) صادق هدایت (1281-1330) نخستین مجموعه داستان کوتاه فارسی خوانده شده است. برای این کار به تحلیل کلی داستان‌های هر دو مجموعه در زمینه­های زبان، ایدئولوژی، شکل، نظام روایی، شخصیت و مکان پرداخته­ام. دست آخر هم در کنار بررسی گونه­محور مختصر داستان‌ها، شباهت‌های درون­مایه­ای آنها را با یکدیگر مطالعه کرده­ام. همچنین با توجه به ترتیب تألیف داستان‌ها در قیاس با ترتیب درج آن‌ها در مجموعه، کوشیده­ام حدس‌هایی دربارۀ روال کلی کار هر نویسنده در زمینۀ داستان کوتاه بزنم.