نقش شاعران و انجمنهای ادبی در برپایی جشنهای هزارۀ فردوسی و کنگرۀ ۱۳۱۳ شمسی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گرایش ادبیات حماسی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
doi
10.48308/hlit.2025.239422.1385چکیده
چکیدهدر اوایل حکومت رضاشاه برگزاری کنگرۀ ۱۳۱۳.ش و جشنهای فردوسی در ایران و دیگر کشورها با ایدۀ طراحان فرهنگی رضاشاه جهت تحکیم پایههای ملّیت بود و در نشریات داخل و خارج از کشور انعکاس زیادی داشت. در کنگرۀ هزارۀ فردوسی هشتاد و یک دانشمند و پژوهشگر خارجی و ایرانی شرکت داشتند. این کنگره در کنار دستاوردهای علمی و فرهنگی آن به لحاظ تبلیغی و نقش و حضور شاعران ایرانی و خارجی نیز حائز اهمیت است. نویسندگان این مقاله با بررسی منابع تاریخی و ادبی دورۀ رضاشاه به این فرض میرسند که در این بین نقش و نگرش شاعران و انجمنهای ادبی در تقابل با کنشگری رجال سیاسی نادیده انگاشته شده است. در این جستار نویسندگان در پی آن هستند که به شیوۀ تحلیلی به بررسی علل و عواملی بپردازند که موجب شده است تا نقش شاعران و انجمنهای ادبی کمتر نمود پیدا کند و جهت اثبات مدّعای خود به شرح و توصیف پنجاه و چهار شعر از شاعران ایرانی و خارجی و عملکرد ده انجمن پرداختهاند و در پایان دادههای کمی جامعۀ آماری با رسم نمودار آمده است. ناآگاهی از نقش و حضور شاعران در جشنهای فردوسی و کنگرۀ 1313 و فراوانی ستایشسرودهها، معلول عواملی ازجمله بدبینی رضاشاه نسبت به کارگزاران دولتی، تبعید و عزل آنان و فرمایشی بودن فعالیّت برخی انجمنهای ادبی است. از دستاوردهای این پژوهش تثبیت نقش و حضور فعّال شاعران و انجمنهای ادبی در حاشیۀ کنگرۀ ۱۳۱۳.ش و جشن هزارۀ فردوسی در شهرها و مراکز فرهنگی است.