تحلیل الگوی فضایی شاخص های منطقه ای محرومیت روستایی (مورد مطالعه: شهرستان پلدختر)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی روستایی

2 استادیار و عضو هیئت علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 استادیار جغرافیا، دانشگاه سیستان وبلوچستان

doi
چکیده

زلزله اندازه­گیری محرومیت واحدهای جغرافیایی در بسیاری از کشورها، تبدیل به اولویت توسعه روستایی شده است. هدف پژوهش، تحلیل الگوی فضایی محرومیت روستایی شهرستان پلدختر بر اساس شاخص­های منطقه­ای می­باشد. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی، روش انجام آن توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری خانوارهای روستایی شهرستان پل‌دختر می­باشد (11289N=). از طریق فرمول­کوکران و روش نمونه­گیری سهمیه­ای، 400 خانوار به عنوان نمونه انتخاب شد. ابزار گردآوری داده­ها، پرسش­نامه و سالنامه­های آماری می­باشد. از آزمون رتبه­ای هم-انباشتگی نامحدود اکتشافی (جوهانسن) برای شناسایی شاخص­ها، برای بررسی محرومیت مناطق مختلف از آزمون­های تعقیبی (Post Hoc)، و برای ارائه الگوی فضایی محرومیت از نرم­افزار GIS استفاده شد. یافته­ها نشان داد که از هیجده شاخص موردنظر، یازده شاخص در سطح پایینی قرار دارند. از این تعداد، سه شاخص درآمد و پس­انداز (2019/0)، مالکیت (120/0) و مسکن (114/0) مربوط به بعد اقتصادی، سه شاخص آموزشی (147/0)، بهداشتی (127/0) و خدمات­رفاهی (114/0) مربوط به بعد اجتماعی، دو شاخص زیرساخت­های فرهنگی (120/0) و حقوق قومیت­ها (164/0) مربوط به بعد سیاسی- فرهنگی و سه شاخص محیط­زیست (135/0)، شبکه معابر (102/0) و زیرساخت­ها (160/0) مربوط به بعد محیطی- کالبدی می­باشند. برای ارزیابی شاخص­های محرومیت، اهمیت شاخص­های عینی بیشتر از شاخص­های ذهنی می­باشد. در مناطق روستایی تفاوت مکانی قابل‌توجهی در زمینه ابعاد محرومیت وجود دارد. لذا می­توان گفت که شناسایی شاخص­های محرومیت برای برنامه­ریزی و کاهش محرومیت مهم می­باشد.