تعیین‌کننده‌های مشارکت جامعه محلی در احیای تالاب پریشان

نویسندگان

1 استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2024.443010.1789
چکیده

حفظ و نگهداری تالاب‌ها از جمله موارد مهم و ضروری برای جوامع به شمار می‌رود. یکی از مهم‌ترین ویژگی تالاب‌ها این است که محل تأمین آب و غذای انسان‌ها هستند و همین موضوع، ارزش و اهمیت تالاب را در زندگی انسان نشان می‌دهد و دلیلی است برای محافظت و نگهداری از آن‌ها. برای پرداختن به این موضوع تا رسیدن به نتیجه مطلوب نیاز به مشارکت همگانی است و تمام اقشار جامعه باید با هم بسیج شوند. هدف کلی از این مطالعه شناسایی و تحلیل تعیین­کننده­های مشارکت جامعه محلی در احیای تالاب پریشان در استان فارس است. در این مقاله اصلی‌ترین گروه ذی‌نفعان تالاب یعنی جامعه محلی اطراف تالاب پریشان در استان فارس مورد بررسی قرار گرفته‌ و دلایل مشارکت آن‌ها برای احیای تالاب بررسی شده است. از روش پیمایش و نمونه‌گیری تصادفی برای جمع‌آوری اطلاعات از 250 نفر از جامعه محلی از طریق پرسشنامه استفاده شد. داده‌ها با استفاده از نرم­افزارهای AMOS و SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. تحلیل نتایج نشان داد که برای افزایش مشارکت جامعه محلی عوامل گوناگونی اثرگذارند. به‌طوری که افراد با سطح سواد و سطح زیر کشت کمتر دارای مشارکت بیشتر هستند در صورتی که از عوامل انگیزشی (افزایش احساس تعلق به طبیعت و آگاه‎‌سازی عمومی)، از عوامل مدیریتی (تعهد و مسئولیت­پذیری افراد نسبت به محیط زندگی)، از عوامل فرهنگی (اعمال‌نظر و تصمیم‌گیری توسط تمام یا حداکثر افراد و اهمیت به جایگاه زنان در جوامع محلی)، از عوامل اطلاعاتی (میزان ارتباط کارشناسان ادارات مرتبط در این حوزه و استفاده از فضای مجازی و سرویس پیام کوتاه) و همچنین نقش سازمان‌های مردم‌نهاد میزان مشارکت را افزایش می‌دهد. بعضی عوامل به‌صورت مستقیم و بعضی دیگر به‌صورت غیرمستقیم و از طریق اثرگذاری بر نگرش و تمایل افراد بر میزان مشارکت اثر می‌گذارند و برخی از عوامل نیز هم به‌صورت مستقیم و هم به‌صورت غیرمستقیم مؤثر هستند. برگزاری کلاس ­های آموزشی برای بانوان هر روستا متناسب با فرهنگ آن روستا، تلاش برای افزایش اعتماد میان جامعه محلی با سایر نهادهای دولتی و غیردولتی از طریق افزایش مراوده و تشکیل گروه‌های مجازی و اطلاع‌رسانی در خصوص وضعیت فعلی تالاب و خطراتی که در آینده نه‌چندان دور منطقه و مردم را تهدید می­کند از جمله موارد پیشنهادی است.