فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انسان به‌عنوان نماینده و خلیفه خداوند در زمین مسئولیت دارد که تکالیفی را که خداوند در قبال مخلوقاتش برای خود تعیین کرده است را به عهده گرفته و به آن عمل کند. منظور از مخلوقات، انسان‌های پراکنده در سطح کره زمین، حیوانات، گیاهان و به‌طور کلی محیط‌زیست می‌باشد. این نوع نگرش، مبنای بسیاری از نظریه‌های زیست‌محیطی قرار گرفته است. این مطالعه، با هدف تدوین نظریه‌ای پاسخگو و تبیین تکالیف و وظایف انسان نسبت به محیط‌زیست (آب، هوا، کشاورزی، جنگل‌ها، حیوانات و غیره) با روش‌های تحلیل اسنادی، تحلیل محتوا، مفهوم‌یابی و الگوسازی یا نظریه‌پردازی انجام شد. در این مطالعه از اسناد معتبری مانند قرآن کریم، تفاسیر، پایگاه‌های فرهنگی حوزه‌های علمیه استفاده شده است. در قرآن مجید، خداوند سبحان نسبت به اشیاء (همه‌چیز؛ مانند آیه شریفه"وَ هُوَ عَلى‌ کُلِّ شَیْ‌ءٍ وَکِیلٌ") صفاتی را برای خود مطرح می‌کند. این ویژگی‌ها در 18 مورد و زمینه تشخیص داده شد. سپس تعاریف و شرح هر یک از ویژگی‌ها از منابع مختلف مورد بررسی قرار گرفت و از مجموع نظرات نتیجه‌ای استنباط و تنظیم گردید. مجموع این نتیجه‌ها در یک جدول جمع‌آوری شد تا اهل پژوهش و اندیشه در آن تأمل و در اصلاح، تکمیل و گسترش این مجموعه مشارکت نمایند. در نهایت، 12 تکلیف و وظیفه‌ایجابی که بشر به‌عنوان نماینده خالق نسبت به مخلوقات الهی به عهده دارد و بایستی در اجرا و عمل به آن‌ها بکوشد و 10 رفتار سلبی که این نماینده باید از آن‌ها بپرهیزد مشخص گردید.