تحلیل کیفی موانع و محدودیت‌های فراروی تولید سیب‌زمینی سالم در استان زنجان

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 دانشیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 استاد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

4 استاد دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2024.425384.1774
چکیده

با توجه به پیامدهای منفی ناشی از مصرف بی­رویه نهاده ­های شیمیایی در کشاورزی متداول به ­ویژه بر سلامت انسان و محیط ­زیست، تولید محصول سالم به­ منزله یکی از اصلی­ ترین راهکارهای کشاورزی پایدار در سال ­های اخیر مورد توجه سیاست‌گذاران و برنامه ­ریزان قرار گرفته است؛ هرچند، مسیر توسعه این نوع محصولات چندان هموار نبوده و با دشواری­ های فراوانی مواجه است. با توجه به اهمیت موضوع، این پژوهش با هدف «تحلیل موانع و محدودیت­ های فراروی تولید سیب­ زمینی سالم در استان زنجان» انجام شد. مشارکت ­کنندگان در این پژوهش خبرگان و مطلعان کلیدی در استان زنجان می‌باشند که تعداد مناسبی از آن­ ها با استفاده از روش نمونه ­گیری هدفمند به­ شیوه گلوله برفی انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبه­ های بدون ساختار انفرادی و گروهی استفاده شد و مصاحبه­ ها تا رسیدن به اشباع داده (پس از انجام 32 مصاحبه) ادامه یافت. داده ­های گردآوری‌شده در نرم ­افزار مکس­کیودا با استفاده از تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. به­منظور اطمینان از اعتبار داده‏های به­دست آمده از مصاحبه­ ها و دقیق بودن یافته‏ها به بررسی اعتبارپذیری و تأییدپذیری داده ­ها پرداخته شد. نتایج نشان داد که اصلی ­ترین موانع و محدودیت­ های تولید سیب­ زمینی سالم در استان زنجان در قالب 48 مفهوم و نه مقوله قرار گرفتند که در بین آن­ ها سه مقوله مسائل اقتصادی و نبود حمایت اعتباری کافی (17/6 درصد)، مسائل مدیریتی و قانونی (14/4درصد) و ضعف زیرساختی و پشتیبانی (14/2 درصد)، به ترتیب بیشترین اهمیت را داشتند. همچنین، مهم‌ترین موانع و محدودیت­ های تولید سیب ­زمینی سالم برحسب مفاهیم شناسایی­ شده شامل پایین بودن سطح عملکرد تولید سیب­ زمینی سالم (3/8 درصد)، نداشتن توجیه اقتصادی تولید سیب ­زمینی سالم (3/7 درصد)، هزینه­بر بودن انجام آزمایش­ های مربوط به صدور گواهی رعایت حد مجاز آلاینده ­ها (3/5 درصد)، دشواری و زمان ­بر بودن رویه ­های قانونی جهت دریافت مجوز و گواهی سیب­ زمینی سالم (3/5 درصد) و نداشتن برچسب و بسته­ بندی مناسب برای سیب­ زمینی سالم (3/5 درصد) می‌باشند.