تحلیل فضایی توزیع تعاونی‌های روستایی در استان گیلان

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2024.416123.1758
چکیده

تعاونی‌های روستایی بستری مناسب برای افزایش مشارکت، ایجاد اشتغال و کارآفرینی، بروز خلاقیت و نوآوری در بین روستاییان می‌باشد. البته در کنار ضرورت وجود و توسعه تعاونی‌های روستایی، توزیع جغرافیایی آن‌ها و بهره‌مندی همه روستاها از وجود تعاونی‌ها نیز حائز اهمیت می‌باشد. ازاین‌رو پژوهش حاضر به بررسی وضعیت توزیع فضایی تعاونی‌های روستایی در استان گیلان پرداخته است. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است. برای تحلیل یافته‌ها از روش میانگین نزدیک‌ترین همسایه، تحلیل خوشه‌ای فضایی چند فاصله‌ای، میانگین مرکزی و بیضی انحراف معیار استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بر اساس میانگین نزدیک‌ترین همسایه و تحلیل خوشه‌ای فضایی چند فاصله‌ای، الگوی پراکنش تعاونی‌های روستایی استان گیلان به‌صورت خوشه‌ای می‌باشد. بررسی نقشه لکه‌های روستاهای دارای تعاونی استان گیلان نیز نشان می‌دهد که این لکه‌ها بیشتر در شهرستان‌های رشت، بندر انزلی و تالش شکل‌گرفته‌اند. همچنین توزیع بسیاری از زیرساخت‌ها در جهت شمال غربی-جنوب شرقی است. این نحوه تمرکز فضایی را می‌توان در دلایلی همچون شرایط طبیعی مناطق شمالی و مرکزی استان، نزدیکی به شهرهای بزرگ مثل رشت، بندر انزلی، فومن، رودسر و غیره بیان نمود. همچنین دسترسی به بازار فروش بیشتر و راه‌های دسترسی بهتر می‌تواند از علل مکان‌یابی تعاونی‌ها در نزدیکی شهرها باشد. بر این اساس پژوهش حاضر مشخص کرد که از ظرفیت‌های درونی روستاهای استان گیلان در جهت ایجاد تعاونی‌ها به‌صورت کامل استفاده نشده است. درمجموع نیاز به توسعۀ موزون‌تر تعاونی‌های روستایی استان گیلان کاملاً محسوس است و رسیدن به این امر، مستلزم برنامه‌ریزی بلندمدت، آموزش و آگاهی بخشی است.