واکاوی عامل های بازدارنده توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی (مورد مطالعه: شهرستان طارم)

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2024.419590.1762
چکیده

با وجود نقش انکارناپذیر زنان در دستیابی به توسعه روستایی پایدار و توجه به این‌که توانمندسازی کلید توسعه پایدار است، شواهد نشان می ­دهد که موانع پرشماری فراروی توانمندسازی زنان روستایی به ­ویژه در بعد اقتصادی قرار دارد. از این‌رو، پژوهش پیمایشی حاضر با هدف واکاوی عوامل بازدارنده توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی انجام گرفت. جامعه آماری این پژوهش، تمامی زنان 15 سال به بالا در روستاهای شهرستان طارم بودند (N=14415) که از بین آن‌ها یک نمونه 375 نفری از طریق روش نمونه ­گیری طبقه ­ای با انتساب متناسب انتخاب شد. ابزار پژوهش برای گردآوری داده ­ها پرسشنامه بود که روایی محتوایی آن از سوی اعضای هیئت ‌علمی دانشگاه زنجان و کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان تأیید گردید. به ­منظور بررسی پایایی پرسشنامه پیش ‌آزمون انجام گرفت که مقدار آلفای کرونباخ برای مقیاس ­های اصلی پرسشنامه در حد قابل قبول بود. داده ­های گردآوری شده با استفاده از نرم ­افزار آماری SPSSWin26 تجزیه و تحلیل شدند. یافته ­های توصیفی نشان داد که میانگین­ های دو شاخص اصلی به کار برده شده جهت سنجش توانمندی اقتصادی زنان روستایی شامل میزان تحرک اقتصادی و قدرت تصمیم‌گیری اقتصادی، پایین­ تر از سطح متوسط بودند. علاوه بر این، یافته ­های تحلیل عاملی حاکی از آن بود که پنج عامل استخراج شده شامل ضعف پشتیبانی و محدودیت­ های ساختاری، ضعف روحیه کارآفرینانه، بی‌اعتمادی و تعصبات اجتماعی نابجا، طردشدگی و رانده شدن به حاشیه و ضعف شایستگی ­های حرف ه­ای، 61/5 درصد از واریانس کل «عوامل بازدارنده توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی» را تبیین کردند. یافته­ های تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که هر پنج عامل اشاره شده اثر منفی و معنی­ داری بر میزان توانمندی اقتصادی زنان روستایی داشتند. در نهایت، یافته ­های این پژوهش با کمک به شناخت بهتر وضعیت زنان روستایی از نظر شاخص ­های توانمندی اقتصادی و واکاوی عمیق ­تر عوامل بازدارنده فراروی آن‌ها می ­تواند نهاده­ های اطلاعاتی مفیدی را در اختیار برنامه­ ریزان و سیاست‌گذاران جهت طراحی و اجرای مداخلات اثربخش در راستای توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی قرار دهد.