دریافت زنان روستایی از سریال‌های تلویزیونی: مورد زنان روستایی میانکوه شرقی پلدختر و سریال گذر از رنج‌ها

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی دکتری مددکاری اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی

3 استاد جامعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.22054/qjss.2018.22024.1570
چکیده

مطالعه حاضر به دریافت زنان روستایی میانکوه شرقی پلدختر از سریال «گذر از رنج‌ها» پرداخته است که در زمستان 1393 از شبکه اول تلویزیون پخش شده است. افراد مورد مطالعه با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و تا اشباع نظری با 21 نفر آن‌ها مصاحبه نیمه ساخت‌یافته انجام‌شده، سپس داده‌ها مورد تحلیل مضمونی قرارگرفته‌اند. بر اساس یافته‌ها، زنان موردمطالعه در موقعیت‌های مختلف اجتماعی، گفتمان مسلط سریال را فعالانه خوانش نموده‌اند. نوع دریافت زنان به‌صورت طیفی در سه گروه انتقادی، جایگاه مسلط و توافقی بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد؛ زنان بر اساس میزان دسترسی گفتمانی، در ارزش‌ها و ایده‌آل‌های متن جرح‌وتعدیل به عمل آورده‌ و آن را در بستر اجتماعی و فرهنگی خود، مورد گفتگو قرار داده‌اند. آن‌ها معانی گفتمان مسلط مشتمل بر تقابل‌های دوگانه، نمونه آرمانی زن و روان‌شناسی کردن امور را بر اساس جایگاه خود تعدیل کرده و به خلق و بسط معانی جدید مانند «نقش تعین کنندگی مردان» و «گریز از رنج‌ها» مبادرت نموده‌اند. این سریال زنان را به علل گوناگون مانند سرگرمی، لذت، موضوع گفتگو و همذات پنداری با قهرمان داستان جذب خود کرده بود. به‌طورکلی، این یافته‌ها، تأییدکننده نظریه مخاطب فعال حتی در مورد زنان روستایی موردمطالعه می‌باشد.