اولویت‌بندی ابعاد راه‌اندازی کسب‌وکار روستایی از دیدگاه کنشگران توسعه روستایی بر اساس تحلیل شبکه‌ای دیمتل (موردمطالعه: دهستان بار اندوز شمالی، شهرستان ارومیه)

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد توسعه روستایی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 استادیار دانشکده توسعه کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 استادیار بخش اقتصادی-اجتماعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران، تبریز، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2024.418586.1765
چکیده

توسعه روستایی یکی از اولویت‌های مهم برنامه کلان توسعه به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه است و جهت نیل به آن، کسب‌وکارهای روستایی به‌عنوان مهم‌ترین عنصر اقتصاد روستایی و ابزاری برای رشد اقتصادی و اجتماعی مطرح می‌باشد که سبب ماندگاری روستاییان در روستا، اشتغال‌زایی و کاهش بیکاری، افزایش درآمد و افزایش بهره‌وری، احیای مشاغل سنتی و غیره می‌شوند. در این راستا پژوهش حاضر باهدف شناسایی و اولویت‌بندی ابعاد تأثیرگذار درراه اندازی کسب‌وکارهای روستایی انجام گرفت. جامعه آماری شامل کنشگران توسعه روستایی شهرستان ارومیه، به تعداد 133 نفر بودند. بر اساس جدول کرجسی و مورگان، تعداد 97 نفر به‌عنوان نمونه آماری برگزیده شدند. روش جمع‌آوری داده‌ها بر اساس پرسشنامه مبتنی بر ابعاد مستخرج از مرور پیشینه تحقیق به‌صورت ماتریس مقایسه زوجی بود. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل شبکه‌ای مبتنی بر دیمتل استفاده شد. نتایج نشان داد اثرگذارترین متغیرها برای کسب‌وکار روستایی به ترتیب متغیرهای وجود مواد اولیه، تأمین مالی مناسب، وجود شرایط مناسب محیطی، سیاست‌های حمایتی دولت، امنیت سرمایه‌گذاری و نوآوری و خلاقیت افراد بود. یافته‌های حاصل از بررسی اثرات متقابل و درون‌شبکه‌ای بین متغیرها و ابعاد راه‌اندازی کسب‌وکار روستایی نشان داد که اولویت توجه باید به ترتیب به بعد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، نهادی و طبیعی صورت پذیرد. ازاین‌رو پیشنهاد می‌گردد که از طریق آموزش‌های مناسب، زمینه‌های ایجاد خودباوری، تفکر خلاق و توانمندسازی روستائیان در اولویت قرار گیرد. در خصوص افزایش پس‌انداز و قدرت سرمایه‌گذاری روستاییان در کسب‌وکارهای روستایی اقدامات مؤثری از قبیل معافیت‌های مالیاتی، اعطای تسهیلات بانکی و غیره، صورت بگیرد. زیرساخت‌های فیزیکی، ارتباطی و عمومی برای روستائیان مهیا شود و نهایتاً شرایط طبیعی حاکم بر منطقه به لحاظ جهت بهره‌برداری مناسب از منابع، لحاظ شود.