کاربرد آینده‌پژوهی در شناسایی و تحلیل مؤلفه‏ های مؤثر بر چالش‌های پیش‌روی توسعه کشت گل‌محمدی در استان آذربایجان‌شرقی

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 مربی گروه مدیریت کشاورزی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

4 استاد گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2023.395471.1727
چکیده

به منظور افزایش اشتغال روستایی، نیاز اساسی به مطالعه عمیق با هدف شناسایی و تحلیل مؤلفه ‏های مؤثر بر چالش‏ های پیش‌روی توسعه کشت گل ­محمدی در استان آذربایجان­ شرقی ضروری است. بررسی ادبیات پژوهش ­های مرتبط­ نشان­ می ­دهد که تاکنون مطالعه مشابه ی با روش آینده ­پژوهی، چالش ­های توسعه کشت گل محمدی را در این استان تحلیل نکرده است. بدین منظور، پس از تأیید روایی صوری ابزار پژوهش (پرسشنامه) با استفاده از کارشناسان خبره در کشت گل محمدی استان آذربایجان شرقی، مؤلفه­ های حاصل از مطالعه دلفی در قالب ماتریس­ هایی، تکمیل و در محیط نرم‌افزار تخصصی میک­مک (Micmac) تحلیل شدند. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مؤلفه ­های مؤثر بر چالش ­های توسعه کشت گل­ محمدی شامل کمبود سرمایه، آلودگی شیمیایی (آلودگی گل ­محمدی تولیدی در برخی مناطق به باقی­مانده سموم و مواد شیمیایی)، عدم مشارکت بخش خصوصی، حضور ناکافی کارشناسان و عدم سرمایه ­گذاری در زیرساخت­ های کشاورزی بودند. همچنین، تحلیل شدت ارتباط بین مؤلفه­ ها نشان داد که چالش ­های توسعه کشت گل ­محمدی در استان به دلیل کمبود سرمایه و ایجاد یک دور باطل حل‌نشده باقی مانده است. از این­ رو سرمایه ­گذاری همزمان در صنایع تکمیلی گل ­محمدی، ترویج جایگزینی روش‌های سالم در مدیریت آفات و بیماری­های گل محمدی و وضع قوانینی مبنی بر تفویض اختیار، قدرت و مسئولیت هدف­گذاری­ ها در سیاست­ های مرتبط با کشت گل محمدی، ارزیابی و حسابرسی آن­ ها به ارگان­ های متخصص مستقل از گروه‌های غیررسمی با اعضای صاحب نفوذ، قدرتمند و با اهداف منافع شخصی در وزارت جهاد کشاورزی، پیشنهادهای پژوهش حاضر می‎ باشند.