تحلیل رفتار محیط زیست گرایانه زنان روستایی در برداشت گیاهان مرتعی: بینش هایی برای تغییرات رفتاری

نویسندگان

1 دانش ‏آموخته دکتری، بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

2 استادیار، بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2023.412336.1750
چکیده

برداشت بیش از حد گیاهان مرتعی برای مصارف مختلف، نگرانی‏ ها در مورد انقراض گونه‏ های گیاهی را افزایش داده ‏است. از این رو، مطالعه حاضر نیاز به تغییر الگوهای ذهنی در مورد نوع و نحوه برداشت گیاهان مرتعی را مورد تأکید قرار می‏ دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روانشناختی رفتار محیط ‎زیستی زنان روستایی در برداشت گیاهان مرتعی انجام شد. برای این منظور از نسخه‏ی توسعه ‎یافته نظریه رفتار برنامه ‏ریزی شده استفاده شد. روش تحقیق مورد استفاده در این مطالعه از نوع توصیفی ـ همبستگی است. جامعه آماری پژوهش زنان روستایی شهرستان نقده (17756نفر) بودند که 384 نفر از آن ها با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ‎ای با انتساب متناسب به عنوان نمونه انتخاب شدند. برآورد حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان انجام شد. مدل پژوهش با گردآوری داده از 372 نفر از زنان روستایی شهرستان نقده مورد ارزیابی قرار گرفت. برای جمع‏آوری داده ‏ها از پرسشنامه محقق ‎ساخته به عنوان ابزار پژوهش استفاده شد که روایی و پایایی (0/83ـ 0/71 =α) آن مورد تأیید قرار گرفت. برای آزمون فرضیه ‏های تحقیق از نرم افزار Smart-PLS3 استفاده شد. یافته ‏های پژوهش نشان داد که تأثیر پنج متغیر نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتار درک‏شده، هنجارشخصی و خودپنداره بر نیت مستقیم و معنی ‏دار بود. افزون بر این، بر اساس نتایجِ مدل‌سازی معادلات ساختاری، متغیر نیت به طور معنی ‏داری رابطه بین متغیرهای وابسته و مستقل را واسطه ‎گری می‌کند. متغیرهای مستقل به ترتیب توانستند 64 درصد و 45 درصد از واریانس متغیرهای نیت رفتاری و رفتار زیست‏ محیطی زنان روستایی را در برداشت گیاه مرتعی تبیین کنند. از منظر کاربرد نتایج، پژوهش حاضر بینش‌های ارزشمندی در زمینه چگونگی تحلیل نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتار درک‏شده، هنجار شخصی و خودپنداره زنان در سیاست‏گذاری و تصمیم‏گیری در مورد مدیریت مراتع را ارائه ‏می‏ دهد.