تحلیل رفتار محیط زیست گرایانه زنان روستایی در برداشت گیاهان مرتعی: بینش هایی برای تغییرات رفتاری
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری، بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 استادیار، بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22034/iaeej.2023.412336.1750چکیده
برداشت بیش از حد گیاهان مرتعی برای مصارف مختلف، نگرانی ها در مورد انقراض گونه های گیاهی را افزایش داده است. از این رو، مطالعه حاضر نیاز به تغییر الگوهای ذهنی در مورد نوع و نحوه برداشت گیاهان مرتعی را مورد تأکید قرار می دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روانشناختی رفتار محیط زیستی زنان روستایی در برداشت گیاهان مرتعی انجام شد. برای این منظور از نسخهی توسعه یافته نظریه رفتار برنامه ریزی شده استفاده شد. روش تحقیق مورد استفاده در این مطالعه از نوع توصیفی ـ همبستگی است. جامعه آماری پژوهش زنان روستایی شهرستان نقده (17756نفر) بودند که 384 نفر از آن ها با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای با انتساب متناسب به عنوان نمونه انتخاب شدند. برآورد حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان انجام شد. مدل پژوهش با گردآوری داده از 372 نفر از زنان روستایی شهرستان نقده مورد ارزیابی قرار گرفت. برای جمعآوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته به عنوان ابزار پژوهش استفاده شد که روایی و پایایی (0/83ـ 0/71 =α) آن مورد تأیید قرار گرفت. برای آزمون فرضیه های تحقیق از نرم افزار Smart-PLS3 استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که تأثیر پنج متغیر نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتار درکشده، هنجارشخصی و خودپنداره بر نیت مستقیم و معنی دار بود. افزون بر این، بر اساس نتایجِ مدلسازی معادلات ساختاری، متغیر نیت به طور معنی داری رابطه بین متغیرهای وابسته و مستقل را واسطه گری میکند. متغیرهای مستقل به ترتیب توانستند 64 درصد و 45 درصد از واریانس متغیرهای نیت رفتاری و رفتار زیست محیطی زنان روستایی را در برداشت گیاه مرتعی تبیین کنند. از منظر کاربرد نتایج، پژوهش حاضر بینشهای ارزشمندی در زمینه چگونگی تحلیل نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتار درکشده، هنجار شخصی و خودپنداره زنان در سیاستگذاری و تصمیمگیری در مورد مدیریت مراتع را ارائه می دهد.