اثر هنجارهای شخصی و اجتماعی بر به‌کارگیری رفتارهای محیط‌‏زیست‏گرایانه: مطالعه موردی کشاورزان شهرستان باوی

نویسندگان

1 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد توسعه روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

doi
10.22034/iaeej.2023.185225
چکیده

هدف اصلی این پژوهش بررسی اثر هنجارهای شخصی و اجتماعی بر به‌کارگیری رفتارهای محیط‌ ‏زیست‏ گرایانه می­باشد. جامعه آماری این تحقیق شامل تمام کشاورزان شهرستان باوی (استان خوزستان) بود. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان به تعداد 390 نفر و روش نمونه‏ گیری چندمرحله ‏ای با انتساب متناسب برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار جمع‏ آوری داده ­ها پرسشنامه ‏ای بود که روایی صوری و محتوایی آن بر اساس نظر اعضای هیئت‌علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ تأیید گردید. همچنین، از شاخص میانگین واریانس استخراج‌شده (AVE) برای تعیین روایی همگرا و شاخص پایایی ترکیبی (CR) برای تعیین پایایی مدل استفاده شد. نتایج حاصل از اولویت‏ بندی رفتارهای محیط‌ ‏زیست‏ گرایانه در میان کشاورزان نشان داد که دو رفتار «استفاده از شخم حداقل به‌منظور کاهش فرسایش خاک» و «استفاده از کودهای آلی و دامی در مزرعه» به ترتیب از اولویت بالاتری در میان کشاورزان برخوردار بودند. علاوه بر این نتایج مد­ل­ سازی معادلات ساختاری نشان داد که هنجارهای دستوری، شخصی و توصیفی اثر قابل‌توجهی بر قصد و رفتار کشاورزان نسبت به به‌کارگیری رفتارهای محیط‌ ‏زیست ‏گرایانه در محیط­زیست دارند که در نهایت توانستند 63/1 درصد از واریانس متغیر وابسته تحقیق (رفتار محیط‌ ‏زیست ‏گرایانه) را تبیین نمایند. یافته‏ های این پژوهش ضمن افزودن دانش جدید به حوزه این پژوهش، می ‏تواند در برنامه‏ ریزی و سیاست ‏گذاری برای کاهش مشکلات محیط ­زیستی ناشی از بخش کشاورزی مفید واقع شود.