بررسی و تحلیل انواع پرکاربرد آیرونی در منطق‌الطیر عطار

نویسندگان

1 استاد یار دانشگاه پیام‌نور

doi
10.30473/prl.2023.66053.2025
چکیده

آیرونی از صناعات پیچیدة ادبی است. و آن شگردی است که نویسنده، معنایی متضاد با ظاهر سخن خود به کلام می‌بخشد به‌طوری‌که اغلب با غافلگیری و ریشخند همراه است. در مقاله حاضر که به روش توصیفی، تحلیلی-آماری است ابتدا به تعریف آیرونی و ویژگی‌های عمده آن و تقسیم‌بندی انواع آن پرداخته شده سپس ضمن بیان مختصری در خصوص منطق‌الطیر و معرفی اجمالی آن، به تفصیل به بررسی و تحلیل انواع پرکاربرد این صنعت در منطق‌الطیر پرداخته شده و بسامد هر یک از انواع پرکاربرد آیرونی در جدول نشان داده شده و در نهایت نتیجه‌گیری کلی از تحقیق به‌عمل آمده است. هدف از این تحقیق، بررسی و تحلیل چگونگی کاربرد آیرونی و بسامد انواع آن و دلایل به کاررفتن این صنعت در منطق‌الطیر است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد عطار به‌ علت ساختار داستانی این اثر که می‌تواند منشاء گوناگونی از آیرونی باشد از انواع آیرونی بهره برده و با نگرش آیرونیک و زبان طنز آمیز خود، حقایق فراوانی را روشن کرده و انواع مسایل مهم زمانه خود و مسائل فکری، عقیدتی و الهیاتی خود را در قالب شگرد آیرونی، مفید و ظریف بیان کرده است. از نظر آماری نیز، آیرونی‌های کلامی و سقراطی به ترتیب با بیست و سیزده درصد بیشترین بسامد و آیرونی‌های تقدیر و نمایشی به ترتیب با یک و سه درصد کمترین بسامد را به خود اختصاص داده‌اند.