زیستپذیری در شرایط خشکسالی و ریسکهای اجتماعی در استفاده کشاورزان از پساب شهری
نویسندگان
1 دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
2 دانشآموخته دکتری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
پدیده خشکسالی در سالیان اخیر تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی را تحت تأثیر شدید قرار داده است. کشاورزان نیز برای تداوم تولید و حفظ زیستپذیری و تأمین آب آبیاری مزارع اقدام به استفاده از پساب شهری میکنند. این در حالی است که ممکن است کشاورزان نسبت به ریسکهای استفاده از پساب شهری آگاهی کافی نداشته باشند. بنابراین، هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر زیستپذیری کشاورزان در شرایط خشکسالی و ریسکهای اجتماعی ادراکشده توسط آنها در رفتار استفاده از پساب شهری بود. این مطالعه در بین کشاورزان منطقه سیستان انجام شد. با استفاده از نمونهگیری تصادفی طبقهای، 361 کشاورز بهعنوان حجم نمونه انتخاب شدند. ابزار سنجش در این مطالعه پرسشنامه بود که با بهرهگیری از نظرات متخصصان دانشگاهی روایی سازه، روایی شکلی و محتوایی آن در سطح مطلوب برآورد گردید. همچنین از یک مطالعه راهنما و محاسبه پایایی ترکیبی و ضریب آلفای کرونباخ برای سنجش پایایی پرسشنامه، بهره گرفته شد که در حد مطلوب بهدست آمد. پردازش دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSSwin26 و AMOS24 صورت گرفت. یافتهها نشان داد که نشانگرهای مورد استفاده برای اندازهگیری متغیرهای پژوهش با ساختار عاملی و زیربنای نظری پژوهش تطابق قابل قبولی داشتند. نتایج پژوهش مشخص نمود که میانگین رفتار فعالگرایی محیطزیستی، رفتار غیرفعال در حوزه عمومی، رفتار سازمانی و رفتار محیط زیستگرایی از متوسط بازه متغیرها کوچکتر است. یافتههای حاصل از مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که زیستپذیری کشاورزان در شرایط خشکسالی و ریسکهای اجتماعی ادراکشده تأثیر معنیداری بر رفتار استفاده از پساب شهری داشته است. همچنین، 75/8 درصد از تغییرات متغیر رفتار کشاورزان در استفاده از پساب شهری وابسته به ریسکهای اجتماعی ادراکشده و زیستپذیری کشاورزان در شرایط خشکسالی است.
