حقوق بینالملل بشردوستانه و حقوق بشر بینالملل در سرزمینهای اشغالی
نویسندگان
1 عضو کمیته ملی دبیرخانه حقوق بشردوستانه و دستیار تحریریه فصلنامه مطالعات بینالمللی
doi
چکیده
از زمان تدوین کنوانسیونهای لاهه ۱۹۰۷ تا کنون اسناد بینالمللی متعددی به موضوع اشغال نظامی پرداختهاند. نظام حقوقی بینالمللی حاکم بر اشغال نظامی مشتمل بر حقوق بینالملل بشردوستانه و حقوق بینالملل بشر است. در واقع حقوق بینالملل بشردوستانه به عنوان قانون خاص (lex specialist) وظیفه تنظیم روابط دولت اشغالگر و سرزمین اشغالی را انجام میدهد. علاوه بر آن مقررات حقوق بینالملل بشر نیز در سرزمین اشغالی لازمالرعایه هستند و لازمالاجرا بودن حقوق بینالملل بشردوستانه باعث توقف اجرای حقوق بشر نمیشود. اسراییل به عنوان دولت اشغالگری که طولانیترین مورد اشغال نظامی را با اشغال سرزمین فلسطین به نام خود رقم زده است، همواره قابلیت اعمال قانونی حقوق بینالملل بشر دوستانه و نیز حقوق بینالملل بشر بر سرزمینهای اشغالی فلسطین را انکار کرده است. اما استدلالهای اسراییل در این زمینه از سوی همه نهادهای حقوق بشری و نیز اکثر علمای حقوق رد شده و بر لزوم و قابلیت اعمال این مقررات در سرزمینهای اشغالی تأکید شده است. دیوان بینالمللی دادگستری در چارچوب رأی مشورتی مربوط به ساخت دیوار حایل در سرزمینهای اشغالی فلسطین (صادره در سال۲۰۰۴) به جمعبندی و نتیجهگیری از استدلالهای حقوقی درباره قابلیت اعمال حقوق بشر دوستانه و حقوق بشر در سرزمینهای اشغالی پرداخته و با اثبات و تأیید لزوم اجرای حقوق بشردوستانه و حقوق بشر در سرزمینهای اشغالی به بسیاری از تردیدها در این زمینه پایان داد. لزوم رعایت حقوق بشر در سرزمینهای اشغالی در کنار حقوق بشردوستانه و به منظور پر کردن خلأهای حمایتی موجود در حقوق بشردوستانه - به ویژه در موارد اشغال طولانیمدت - از دستاوردهای مهم این رأی دیوان است که باید مورد توجه قرار گیرد.
