پیشرانهای رفتار حفاظتی خانوارهای روستایی استان زنجان در شرایط همهگیری کووید-19 و تأثیر مؤلفههای اقتصادی
نویسندگان
1 استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
چکیده
بیماری کووید-19، سومین بیماری همهگیر در قرن بیست و یکم است که به طور جدی سلامت انسانها و نیز مناسبات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی زیستمحیطی را تهدید نموده است. جامعه روستایی ایران نیز به عنوان جامعهای که کمتر مورد توجه مطالعات بهداشتی است، تحت تأثیر همهگیری کووید-19 اثرات و تبعات منفی بسیاری را متحمل شده است. این مطالعه با تلفیق تئوریهای انگیزش حفاظت و رفتار برنامهریزی شده به بررسی پیشرانهای رفتار حفاظتی خانوارهای روستایی در شرایط همهگیری کووید-19 و تأثیر دو سویه مسائل اقتصادی و رفتار حفاظتی پرداخته است. جامعه آماری این پژوهش پیمایشی را 70600 خانوار روستایی استان زنجان تشکیل دادند. حجم نمونه (300 نفر) با استفاده از فرمول کوکران مشخص گردید و نمونهگیری به روش تصادفی چند مرحلهای انجام شد. ابزار تحقیق، پرسشنامه بود که روایی آن با استفاده از نظر متخصصان بررسی و تأیید شد. پایایی ابزار پژوهش نیز با استفاده از مطالعه راهنما تأیید شد. نتایج پژوهش نشان داد که مدل مفروض مبتنی بر متغیرهای درک از کووید، تهدید درک شده، کنترل درک شده، نگرش، هنجار ذهنی، کارآمدی، هزینههای عملیاتی و تمایل، 54 درصد از تغییرات رفتار جامعه روستایی را در عمل به رفتارهای پیشگیرانه تبیین میکند. همچنین نتایج نشان داد که مولفههای اقتصادی تأثیر دو سویه بر رفتار حفاظتی داشتند. از طرفی، رفتار حفاظتی تأثیر منفی بر اشتغال مکمل خانوار داشته که به نوبه خود محدودیت در اشتغال مکمل سبب کاهش قدرت مالی خانوار روستایی برای پرداخت هزینههای عملیاتی و عمل به رفتارهای حفاظتی شده است.
