ثبت لباس و تزئینات زنانه به عنوان میراث ناملموس در ترانه های حسن زیرک
نویسندگان
1 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه پیام نور
doi
10.22054/qjik.2025.85703.1456چکیده
حسن زیرک هنرمند آوازخوانی است که در سالهای 1332 تا 1351 بیش از هزار ترانه ضبطشده از او برجایمانده است. هدف این تحقیق شناخت نوع پوشش و تزئینات زن است. دیدگاه راهنما در پژوهش، نگرش حاکم بر جامعهشناسی ادبیات بوده است. روش تحقیق توصیفی و تحلیل متن به شیوه تحلیل محتوای کیفی انجامشده است. نتیجه تحقیق نشان داد که لباس زنان شامل سرپوش، تنپوش از قبیل سربند، پیراهن ، دستمال، رنگ لباس، نام پارچه و مکان تولید و تزئیناتی مثل گوشواره، بازوبند، النگوی دستوپا،آرایش طبیعی با سرمه و حنا در ترانهها انعکاس یافته است. در این ترانهها و در بخش پوشش البسه هیچ موردی از پاپوش نیست که ناشی از تأثیر فرهنگ اجتماعی بر هنر است. این بازتاب متأثر از شرایط اجتماعی و عاملیت هنرمند است که در عین خلاقیت در چارچوب ارزشهای جامعه خویش قرار دارد . زیرک بخشی از میراث ناملموس جامعه از طریق زبان، ترانه ضبط و ثبت کرده است و چنین به نظر میرسد که در غیاب تاریخ رسمی، ترانههای فولکلور حافظ فرهنگ و خاطره جمعی بوده و تغییرات تاریخی مصرف پارچه و زیورآلات را پوشش میدهند. درواقع از روی این ترانهها میتوان بخشی از تاریخچه لباس زن در یک سده گذشته را بازسازی کرد.