مدل سازی کیفی مشکلات زنجیره ارزش محصولات گلخانه ای در استان زنجان

نویسندگان

1 کارشناس ارشد سازمان جهادکشاورزی استان زنجان، زنجان، ایران.

2 دانشیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 دانشیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

4 دانشیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

5 دانشیار، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

doi
چکیده

توسعه گلخانه‌ها، به دلیل وجود ظرفیت­ ها و پتانسیل­ های مناسب، همواره جزو برنامه‌های اولویت­ دار سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان بوده است. این در حالی است که در عمل روند توسعه گلخانه ­ها در استان بسیار کند پیش رفته است. با توجه به اهمیت این مسئله، این پژوهش با هدف «مدل­ سازی کیفی مشکلات زنجیره ارزش محصولات گلخانه­ ای در استان زنجان» انجام گرفت. مشارکت ­کنندگان در این پژوهش خبرگان و مطلعان کلیدی در استان زنجان بودند که تعداد مناسبی از آن‌ها با استفاده از روش نمونه­ گیری هدفمند به شیوه گلوله برفی انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبه­ های نیمه­ ساختارمند انفرادی و گروهی استفاده شد و مصاحبه­ ها تا رسیدن به اشباع داده (پس از انجام 54 مصاحبه) ادامه یافت. داده­ های گردآوری شده در نرم ­افزار مکس ­کیودا با استفاده از تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. به­ منظور اطمینان از اعتبار داده ‏های به ­دست آمده از مصاحبه­ ها و دقیق بودن یافته‏ ها به بررسی اعتبارپذیری، تأییدپذیری و انتقال‏ پذیری داده­ ها پرداخته شد. با توجه به یافته­ های پژوهش، مشکلات زنجیره ارزش محصولات گلخانه ­ای در استان زنجان در قالب دو دسته مشکلات مرتبط با «حلقه­ های زنجیره ارزش پورتر» (شامل 38 نشانه) و مشکلات مرتبط با «زمینه زنجیره ارزش پورتر» (شامل 30 نشانه) قرار گرفتند. بر این اساس، اصلی­ ترین مشکلات تولید محصولات گلخانه­ ای در ارتباط با حلقه­ های مختلف زنجیره ارزش پورتر مربوط به سه حلقه «تولید» (30/4 درصد)، «فعالیت­ های پشتیبان» (26/2 درصد) و «تأمین نهاده» (18/7 درصد) می ­باشند. همچنین، برحسب زمینه زنجیره ارزش پورتر نیز «مشکلات مدیریتی و ساختاری» (30/5 درصد)، «مشکلات اداری و دیوان ­سالارانه» (23/2 درصد) و «مشکلات مالی و اقتصادی» (14/1 درصد)، عمده­ ترین مشکلات تولید محصولات گلخانه­ ای در استان زنجان به شمار می­ آمدند.