فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در زبان شناسی شناختی،استعاره مفهومی سازوکاری است که بر اساس آن امور انتزاعی و ذهنی بر پایۀ امور عینی تعریف، فهمیده وتوصیف می‌شود. اندیشیدن به شیوۀ استعاری، یعنی تجسم بخشیدن به مفاهیم ذهنی و انتزاعی؛ مفاهیمی مانند مرگ، زندگی، وهم، عشق حیرت، مهربانی، خشم و صداقت اموری انتزاعی هستند که با استفاده از مفاهیمی عینی قابل‌درک و فهم می‌شوند.درشعربیدل که به‌واسطه زبان خاص و سبک ویژه‌اش، در بین شاعران سبک هندی متمایز است نیز از این واژه ها ومفاهیم کم نیست. در غزلیات بیدل دهلوی بعضی واژه‌ها بسامد بالایی دارندکه به‌صورت یک موتیف و بن‌مایه شناخته می‌شوند و نماینده نگرش او به جهان هستند. یکی از واژه‌های کلیدی پربسامد در شعر بیدل، مفهوم انتزاعی «جنون» است. این پژوهش، استعاره‌های جهتی بن-‌مایۀ «جنون» را با تکیه ‌بر نظریه معناشناسیِ شناختی و کار-کرد استعاره مفهومی، تحلیل می‌کند. این مقاله توصیفی تحلیلی، با گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای و روش استدلالی از نوع استقرایی (جزء به-‌کل) به تحلیل کیفی و گاه کمّیِ مفهوم انتزاعی «جنون» در غزل‌های بیدل بر پایۀ تحلیل استعاره‌های جهتی می‌پردازد. استعاره‌های جهتی در شعر بیدل با الگو‌های جهتیِ حرکت دورانی، بالا و پایین، درون و بیرون، حدفاصل، مرکز و حاشیه، پیش و پس و استعاره اینجاوآنجا قابل‌بیان است. در بسیاری از ابیات بیدل، جنون با سرگشتگی یا حرکت دورانی و گاه با گردش و چرخش و حرکتی رو به بالا و پایین، مفهوم-‌سازی شده است. همخوانی استعاره‌های به‌کاررفته برای مفهوم‌-سازی مضامین استعاری، بر قدرت شاعری بیدل دهلوی و استفاده وی از تجربه‌های محیطی در بیان اندیشه‌های عرفانی‌اش دلالت دارد.