تدوین الگوی توسعه کشاورزی دانشبنیان با محوریت امنیت غذایی با استفاده از رویکرد ترکیبی تئوری بنیانی و دلفی فازی
نویسندگان
1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
2 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
doi
چکیده
با افزایش روزافزون تقاضا برای زمین، آب و در نهایت غذا، آینده کشاورزی بدون دانش و نوآوری امکانپذیر نبوده و رشد بهره وری و تحقق امنیت غذایی درگرو انتقال از کشاورزی سنتی به کشاورزی دانشبنیان است اما تحقیقات کمی به مطالعه و شناسایی چارچوب و مؤلفههای کشاورزی دانشبنیان پرداختند. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفهها و تدوین الگوی توسعه کشاورزی دانشبنیان انجام شد. برای تحقق این هدف، از پارادایم ترکیبی کیفی و کمی و بهرهگیری از دو رویکرد تئوری بنیانی و دلفی فازی استفاده شد. جامعه آماری تحقیق، 15 متخصص متشکل از کارشناسان جهاد کشاورزی، اعضای هیئتعلمی، کارشناسان مراکز تحقیقات و خبرگان بودند که به شناسایی و استخراج مؤلفههای کشاورزی دانشبنیان و تأیید آنها در دو فاز تئوری بنیانی و دلفی فازی کمک نمودند. نتایج تحقیق نشان داد که یک الگوی کشاورزی دانشبنیان با محوریت امنیت غذایی بر مبنای چهار ستون؛ نظام نهادی و مشوق های اقتصادی، نیروی انسانی متخصص و آموزش دیده، نظام نوآوری کارا و زیرساختهای اطلاعاتی کافی و مدرن استوار است. این چهار مؤلفه اصلی از 11 زیرمؤلفه و 69 گویه تشکیل شده است که پس از دو مرحله نظرخواهی از خبرگان طی فرآیند دلفی فازی و محاسبه اختلاف میانگین، مورد تأیید قرار گرفتند. همچنین مؤلفه نظام نهادی و مشوق های اقتصادی با میانگین فازیزدایی (0/5841) به عنوان مهمترین مؤلفه الگوی پیشنهادی انتخاب شد. بکارگیری این الگو در عمل و تأکید بر مؤلفههای آن در حوزه کشاورزی برای دستیابی به امنیت غذایی و بهبود بهرهوری پیشنهاد میگردد.
