مدل‌های مرکز حیاتی و لحظه تک‌قطبی: از لیبرالیسم قدرت‌نواز به نو‌محافظه‌کاری ایده‌نواز

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
چکیده

دو مدل فکری متفاوت، حیات بخش عملکرد آمریکا در صحنه بین‌الملل بوده است. جایگاه آمریکا در منظومه کشورهای مستقل بین‌المللی و ماهیت منظومه نگرشی غالب در آمریکا، شکل‌دهنده مدل فکری و به مفهومی وسیع‌تر بینشی بوده است. رویا رویارویی همه‌گیر و گیتی‌محور شوروی به عنوان پرچمدار کمونیسم و مقبولیت و مشروعیت لیبرالیسم مدرن در صحنه داخلی به ضرورت فضایی را به وجود آورد که تدوین مدل «مرکز حیاتی» را امکان پذیر نمود. آرتور شلزینگر چارچوب تئوریک استراتژی آمریکا در گیتی را در قالب این مدل طراحی نمود. بینش حاکم بر محیط روانی تصمیم‌گیرندگان به وجود آمد. محو کمونیسم به عنوان یک ایدئولوژی جایگزین و سقوط امپراطوری شوروی و حیات یافتن نو‌محافظه‌کاری به عنوان یک چارچوب هنجاری مدل فکری متفاوتی را به و مدل «لحظه تک‌قطبی»، توجیه و استدلال چشم‌انداز استراتژیک آمریکا را در جهانی قوام داد. چارلز کرتهامر در واقع بنیاد اخلاقی و مبنای مادی سیاست خارجی آمریکا در هزاره جدید را ترسیم ساخت.