فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه مدل‌های زبانی بزرگ، پرسش‌های تازه‌ای را در حوزه فلسفه، هرمنوتیک و عاملیت انسانی پدید آورده است. این مقاله با روش توصیفی–تحلیلی و رویکردی میان‌رشته‌ای، به بازخوانی چالش‌های معرفت‌شناختی، روش‌شناختی و وجودی–اخلاقی در تعامل انسان و سامانه‌های هوشمند می‌پردازد. در سطح معرفت‌شناختی، مسئله اصلی ناتوانی سامانه‌های هوش مصنوعی در تحقق «فهم هرمنوتیکیِ اصیل» و محدودبودن آن‌ها به شبیه‌سازی ساختاری معنا، و در نتیجه خطر گسست میان معنا و حقیقت است. در سطح روش‌شناختی، ابهام و غیرشفافیت سازوکارهای الگوریتمی به بحران اعتبار و مشروعیت تفاسیر ماشینی می‌انجامد. در سطح وجودی–اخلاقی نیز، تهدید جایگاه مفسر انسانی و مسئولیت او در فرآیند معنابخشی مورد توجه قرار می‌گیرد. بر پایه این تحلیل، مقاله راهبردهایی نظری، عملی و فناورانه برای بازتعریف و بسط عاملیت هرمنوتیکی انسان در عصر هوش مصنوعی استدلال می‌کند که مواجهه مسئولانه و نقادانه با این فناوری‌ها نه صرفاً ضرورتی فنی، بلکه ضرورتی فلسفی و اخلاقی است.