تحلیل رفتار مصرف پایدار آب کشاورزی با بکارگیری مدل تلفیقی عوامل زمینه‎ای و رفتاری (مورد مطالعه شهرستان مینودشت)

نویسندگان

1 دانشیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران؛

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 استادیارگروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 استادیار گروه کشاورزی و محیط‌زیست دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
چکیده

برای رسیدن به توسعه پایدار کشاورزی دستیابی به مصرف پایدار آب ضروری است. سازمان ملل، مصرف پایدار آب کشاورزی را به معنای رشد منفی مصرف آب معرفی نموده است. موفقیت در اجرای اقدامات مؤثر مصرف پایدار آب منوط به شناخت مؤلفه های تغییر رفتار و شرایط زمینه‌ای است که کشاورزان در آن به فعالیت کشاورزی مشغول‌ هستند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل رفتار مصرف پایدار آب کشاورزی در چارچوب الگوی تلفیقی عوامل رفتاری با زمینه ای به انجام رسید. جامعه آماری کل کشاورزان شهرستان مینودشت بودند که تعداد 2358 نفر بودند. بر اساس فرمول کوکران حجم نمونه 331 نفر تعیین شد که با روش نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای افراد انتخاب شدند. اعتبار ظاهری پرسشنامه محقق‌ساخته پژوهش توسط پانلی از متخصصان مورد تأیید قرار گرفت. مقادیر ضریب آلفای کرونباخ برای متغیرهای پرسشنامه بین 0/60 تا 0/98 بدست آمد که بیانگر پایایی قابل قبول است. برای تحلیل داده‎ها از نرم‌افزارهای SPSS22 و Smart PLS2 بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که به ترتیب مؤلفه های نگرش، هنجار ذهنی، ریسک، خودتنظیمی و توانایی تعیین کننده های مؤثر بر قصد رفتاری مصرف پایدار آب می باشد؛ این متغیرها به جز توانایی به طور معناداری توسط عامل باور اکولوژیکی آب تحت تأثیر قرار دارند. به عبارتی نتایج بیان‎کننده آن است که دیدگاه و باوری که کشاورزان نسبت به منابع آب دارند می تواند تعیین کننده اصلی تغییرات مؤلفه های روانشناختی باشند و نهایتاً بر آمادگی در رفتار مصرف پایدار آب تأثیرگذار باشند. همچنین، عامل باور اکولوژیکی آب به طور معناداری تحت تأثیر متغیرهای زمینه ‎ای بود.