سنجش تمایل کشاورزان دشت جیرفت نسبت به کشت محصولات متناسب با منابع آبی: کاربرد تئوری رفتار برنامهریزی شده و مدل اعتقاد سلامت
نویسندگان
1 استاد گروه مدیریت و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 استادیار گروه مدیریت و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 دانش آموخته دکتری دانشگاه تهران، کرج، ایران و عضو هیات علمی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه جیرفت، کرمان، ایران
4 استاد گروه مدیریت و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران.
5 دانشیار، گروه مدیریت مناطق بیابان، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
چکیده
علیرغم تأثیر تغییر اقلیم و بحران آب در تغییر دامنه جغرافیایی و عملکرد محصولات کشاورزی مطالعات اندکی در مورد عوامل تعیینکننده نیت کشاورزان برای تغییر الگوی کشت خود به کاشت محصولات بر اساس منابع آبی انجام شده است. بر این اساس، این مطالعه برای ارزیابی تمایل کشاورزان جیرفتی برای پیروی از این راهکار مؤثر در زمینه کاهش تولید محصولات زراعی با نیاز آب زیاد انجام شده است. حجم نمونه مورد نیاز بر اساس جدول کرجسی و مورگان 393 نفر برآورد شد (جامعه آماری 23713 نفر) که از طریق نمونهگیری تصادفی طبقهای از بین کشاورزان شاغل این دشت، در سال 1399 انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادههای تحقیق پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفت. نیت کشاورزان در زمینه کشت محصولات بر اساس منابع آبی با استفاده از دو مدل رفتاری، تئوری رفتار برنامهریزی شده و مدل اعتقاد سلامت و از طریق مدلسازی معادلات ساختاری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تئوری رفتار برنامهریزی شده با دو سازه نگرش و هنجار ذهنی 41/7 درصد از واریانس نیت کشاورزان را تبیین مینماید و همچنین 67/3 درصد از نیت کشاورزان در خصوص انتخاب محصول بر اساس منابع آبی توسط مدل اعتقاد سلامت شامل سازههای تشویق به عمل، شدت درک شده، مزایای درک شده، حساسیت درک شده و خودکارآمدی توضیح داده شده است. با وجود اینکه هر دو نظریه بهطور بالقوه توانایی بالایی در پیشبینی نیت کشاورزان داشتند، اما مدل اعتقاد سلامت در این مطالعه عملکرد بهتری نسبت به تئوری رفتار برنامهریزی شده داشت.
