فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بخش کشاورزی نقش بسزایی در تأمین امنیت غذایی دارد اما وقوع مخاطرات طبیعی همچون خشکسالی در مناطق آسیب‌پذیر، تأمین پایدار غذا را با چالشی اساسی مواجه ساخته است. پیش‌بینی‌ها نیز نشانگر افزایش شدت و گسترده خشکسالی در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران است. از این رو، افزایش تاب‌آوری کشاورزان در برابر خشکسالی‌های کنونی و آتی ضروری است. این امر، نیازمند شناخت جامع و اصولی عوامل اثرگذار بر تاب‌آوری بهره‌برداران نظام کشاورزی است. این پژوهش کیفی با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری کشاورزان دشت سیستان در مواجهه با خشکسالی انجام گردید. داده‌های مورد نیاز از طریق نمونه‌گیری هدفمند و انجام مصاحبه‌‎های عمیق و نیمه‌ساختار یافته با پانل متخصصان و نیز مشاهده و یادداشت‌های میدانی گردآوری گردید. سپس با بهره‌گیری از نظریه بنیانی، نسبت به شناسایی عوامل علّی (تغییر اقلیم، کاهش منابع آب و کاهش کیفیت خاک)، زمینه‌ای (دانش و آگاهی، روان‌شناختی، اجتماعی-فرهنگی، فناوری اطلاعات و ارتباطات و اکولوژیک) و مداخله‌گر (اقتصادی، نهادی و آموزشی-ترویجی) تأثیرگذار بر تاب‌آوری کشاورزان در مواجهه با خشکسالی مبادرت گردید. از سوی دیگر، راهبردها (مدیریت فنی-زراعی، مدیریت منابع آب، اقتصادی-معیشتی و قانونی-زیربنایی) و پیامدهای افزایش تاب‌آوری کشاورزان در برابر خشکسالی نیز مورد واکاوی قرار گرفتند. با توجه به یافته‌های پژوهش، توصیه‌هایی برای ارتقای تاب‌آوری در شرایط خشکسالی ارائه گردیده است.