تحلیل بازیگران مؤثر در مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی در حوضه آبریز کرخه علیا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

2 دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

3 دانشیار، گروه اقتصاد و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

4 دانشیار ترویج و آموزش کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
چکیده

هدف مطالعه کیفی حاضر تحلیل بازیگران کلیدی منابع آب زیرزمینی با محوریت پایداری در حوضه کرخه‌علیا بود که در آن از رویکرد آینده‌پژوهی و تکنیک تحلیل بازیگران (مکتور) استفاده شد. اطلاعات موردنیاز به شیوه مصاحبه و با استفاده از پرسشنامه های بازیگرـ بازیگر و بازیگرـ هدف گرداوری شده است. نمونه شامل 11 نفر از کارشناسان موضوعی و اساتید دانشگاه در قالب سه پنل سه نفره و یک پنل دو نفره بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. نتایج نشان داد که 16 بازیگر در این زمینه مؤثرند که سازمان برنامه و بودجه و مجلس شورای اسلامی رقابت‎پذیرترین بازیگران هستند که به ترتیب امتیازات 2/50 و 2/13 را به خود اختصاص داده‌اند و در مقابل سازمان‌های مردم‌نهاد/ مدنی، بنیاد مسکن و بخش خصوصی رقابت ناپذیرترین بازیگران هستند که به ترتیب امتیازات 0/06، 0/2، 0/4 را به خود اختصاص داده‌اند. افزون بر این، نتایج نشان داد که عمده بازیگران بنا به اهداف و رسالتی که دارند، برای تحقق دو هدف با هم توافق بیشتری دارند که عبارتند از: توسعه مشاغل غیر زراعی در جوامع روستایی و توسعه زیرساخت‌ها برای جذب سرمایه‌گذاری‌ها که به ترتیب امتیازهای27/8 و 21/2 به آن‌ها اختصاص یافت. مطابق با نتایج، اکثر بازیگران دارای واگرایی هستند (اهداف مجزایی را پیگیری می‌کنند) و میزان همگرایی (توافق برای تحقق هدف مشترک) آن‌ها در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری مدیریت منابع آب، نسبت به هم در سطح ضعیفی قرار دارد که این موضوع باید در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری مدیرت منابع آب مورد توجه جدی قرار گیرد.