فرآیند جهانی شدن و جهان‌شمولی حقوق بشر

نویسندگان

1 رئیس اداره حقوق بشر و زنان وزارت امور خارجه ایران

doi
چکیده

یکی از مهم‌ترین وجوه حقوق بشر معاصر، بین‌المللی شدن آن است. در این چارچوب، حقوق بشر به عنوان یک ارزش جهان‌شمول مطرح و یک نظام جهان‌شمول نیز در بدو تأسیس سازمان ملل در سال ۱۹۴۶ برای حفظ و ارتقاء جهانی آن طراحی شد. از سوی دیگر فرآیند جهانی شدن موجب به وجود آمدن فرصت‌ها و تهدیدات بزرگی نسبت به تحقق حقوق بشر در همه نقاط عالم گردید. تشدید پدیده مهاجرت و پناهندگی، انقلاب در نظام اطلاعات و اطلاع‌رسانی، تشدید جنگ‌های داخلی و افزایش جهانی افراد بی‌خانمان، رشد بیماری ایدز و پدیده جهانی تروریسم جملگی تهدیداتی هستند که از ناحیه جهانی شدن متوجه تحقق جهانی حقوق بشر شده است. جنبه مهم‌تر در تأثیرات فرآیند «جهانی شدن» بر تحقق «جهان‌شمولی حقوق بشر»، تهدیداتی است که از جانب قدرت‌های بزرگ و مسلط که قدرت فزاینده و انحصاری آنان معلول عوامل گوناگون از جمله تسلط بر فرصت‌های اقتصادی می‌باشد، بروز و ظهور پیدا کرده است. در کنار سایر تهدیدات ناشی از جهانی شدن، اقدامات‌ سلطه‌جویانه قدرت‌های بزرگ برای حفظ قدرت سیاسی و اقتصادی خود بر جهان، تهدیدات جدیدی را نسبت به جهان‌شمولی حقوق بشر مطرح کرده است که تأثیرات عمیقی بر تحقق جهانی حقوق بشر بر جای گذارده است. این نوشتار تلاش دارد تهدیدات قدرت‌های جهانی را پیرامون سه حوزه «ملاحظات امنیتی»، «ملاحظات سیاسی» و «تنوع فرهنگی» تشریح نموده و سپس نتیجه‌گیری نماید. در محور نخست، اقدامات امنیتی پس از ۱۱ سپتامبر، در محور دوم حضور عنصر حقوق بشر در کنار دو عنصر اصلی دیگر یعنی «اقتصاد» و «امنیت» در سیاست خارجی کشورهای باختر زمین و در محور سوم اقدامات باختر زمین در مقابله با گوناگونی فرهنگی به ویژه در حوزه زنان عناصر اصلی بحث را تشکیل می‌دهند.