اسلام گرایی و فرآیند جهانی دموکراتیزاسیون

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

doi
چکیده

پایان جنگ سرد و تشدید موج جهانی دموکراتیزاسیون، زمینه‌های فعالیت سیاسی و اجتماعی را در منطقه خاورمیانه، همچون سایر مناطق جهان به تدریج دگرگون کرده است. جریان اسلام گرایی هم، خواه نا خواه، از این دگرگونی محیطی اثر پذیرفته است. نوشتار پیش روی با تمرکز بر دگرگونی‌های اسلام سیاسی در مصر می‌کوشد پاسخی برای این پرسش بیابد که جریان اسلام‌گرایی از پیدایش رقیب قوی و بدیلی در ربع قرن گذشته که ارزش‌های دموکراتیک نام دارد چه اثری پذیرفته است؟ فرضیه این نوشتار آن است که به دنبال مقبولیت یافتن ارزش‌های دموکراتیک در منطقه که ریشه در جریان جهانی دموکراتیزاسیون دارد، حداقل‌گرایان سیاسی (اسلام‌گرایان میانه‌رو) از اقبال عمومی بیشتری برخوردار شده‌اند و حداکثرگرایان (رادیکال‌های) به دو گروه تقسیم شده‌اند: بسیاری از آنان روش‌های خشونت‌آمیز را کنار گذاشته‌اند و مانند حداقل‌گرایان سیاسی عمل می‌کنند و اقلیتی که بر تداوم روش‌های مبارزاتی پیشین تأکید دارد به حاشیه رانده شده است. در راستای آزمون فرضیه، دگرگونی‌های گفتاری و رفتاری بخش‌هایی از اسلام‌گرایان و همچنین بروز انشعاباتی در دهه ١٩٩٠ مورد بررسی قرار گرفته است.