دینداری عامیانه: واکاوی عریضهنویسی برای چاه جمکران از منظر عریضهنویسان
نویسندگان
1 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشجوی دکتری دین پژوهی دانشگاه ادیان و مذاهب
doi
10.22054/qjss.2016.5710چکیده
بررسی پدیده عریضه نویسیاز دید کنش گران و نزدیک شدن به تجربهٔ آنها در مواجهه با امر قدسی،در جهت تشخیص نوع دینداری آنها هدف این مقاله است. دو پرسش اصلی در این زمینه مطرح است. 1- افرادی که اقدام به نوشتن عریضه و انداختن آن در چاه جمکران میکنند، چه نگاهی به این کنش دارند؟ 2- این کنشگران به لحاظ سنخ دینداری، در چه سنخی جای دارند؟ این پژوهش با رویکرد تحقیق کیفی انجام شد.داده ها از چند روش: مصاحبه عمیق، مشاهدهٔ همراه با مشارکت، گفتگوهای دوستانه و بحث گروهی از میان زائران جمکران جمع آوری شد تحلیل داده ها با تکنیک تحلیل مضمونی انجام گرفت. یافته ها نشان میدهد کنش گران به صورت غایت مندانه و با وساطت نمادها و ظواهر با امر قدسی مرتبط میشوند. پذیرش و انجام عریضه نویسی بر اساس سهل گیری در پذیرش باورها و صرفاً با شنیدن از «دیندارانِ در اطراف» شکل میگیرد و نتیجه آن آمیختگی باورهای اصیل با باورهای جدید و نیز تسری تقدس و نمادسازی به پدیدههای مختلف صورت میگیرد. در این تحقیق دو مقوله اصلی «کنش بر مبنای موقعیت» و «کنش در شرایط اضطرار» را در عریضه نویسان کشف کردیم. درنهایت ما به این نتیجه رسیدیم که میتوان الگوی دینداری عریضه نویسان مسجد جمکران را دینداری عامیانه نامید
